ga naar de navigatie ga naar de inhoud

Opgelet!Schijnbaar begrijpt uw browser geen Cascading Style Sheets of u hebt e ondersteuning voor CSS uitgeschakeld. Dat is niet erg, maar besef dat u momenteel een andere lay-out ziet dan de ontwerpers van deze site bedacht hebben.

Een site over Vlaamse overheidscommunicatie

Communicatie homepagina

Communicatieblog

RSS
Zondag 2 april

Waarom hier minder verschijnt dan vroeger en waar u wel terecht kunt

Drie van onze LinkedIngroepen

Wegens capaciteitsproblemen en omdat deze site binnenkort verhuist naar Overheid.vlaanderen.be posten we hier minder artikels dan vroeger. We sturen dus ook het Communicatienieuws e-zine minder frequent uit.

We delen alle belangrijke & nuttige informatie ondertussen graag met u in de (gesloten) LinkedIn-groep Communicatie bij de Vlaamse overheid ... Al wie werkt bij onze overheid is welkom om daar zelf nieuws te delen, vragen te stellen en conversaties te voeren!

Via "Mijn Groepen" kunt u via het tandwieltje naast elke groep instellen of u gemaild wordt als er groepsactiviteit plaatsvond, en hoe frequent (bij elk nieuw gesprek / dagelijks / wekelijks). U kunt via het tandwieltje rechtsboven naast "Mijn groepen" ook uw groepen rangschikken en daar in de rechterkolom kiezen voor "Instellingen voor leden".

We beheren ook een aantal andere Linkedingroepen, bv. over sociale marketing & gedragsinzichten, of over participatie, cocreatie & interactieve beleidsvorming in de netwerksamenleving. Voor meer info over andere bronnen en forums, zie ook de tab "Info en abonnement" hierboven. 

En we signaleerden hier eerder al een aantal essentiële sites of nieuwsbrieven om regelmatig te raadplegen of waar u zich rechtstreeks op kunt abonneren.


Vrijdag 31 maart

Communicatiejaarverslag 2016 van de Vlaamse Regering

Overzicht van de mediaankopen in 2016 ; bron: Communicatiejaarverslag van de Vlaamse Regering.

De Vlaamse Regering nam op 2017-03-31 akte van het Communicatiejaarverslag 2016. In het verslag staan elf interessante realisaties uit dat jaar, en een overzicht van de media-aankopen in 2016. Het staat online op www.vlaanderen.be/communicatiejaarverslag

Op 2017-04-20 is er ook een infosessie waarin zes van de elf cases worden toegelicht. Gratis maar enkel voor Vlaamse ambtenaren, inschrijvingsdeadline 2017-04-12. Programma & inschrijvingsformulier: https://overheid.vlaanderen.be/interessants-van-eigen-kweek-editie-2016 !

Hier meer over andere gratis opleidingen voor Vlaamse ambtenaren, over webtoegankelijkheid en gebruikersonderzoek, in april en mei.


Maandag 12 september

Raamovereenkomst om het merkverhaal en de huisstijl toe te passen in al uw communicatie

Nieuwe kantoorartikelen in de huisstijl - afbeelding ontleend aan http://www.ditisvlaanderen.be/nl/nieuwe-kantoorartikelen-de-huisstijl

Nieuw sinds 2016-09-12: een raamovereenkomst om het merkverhaal en de huisstijl toe te passen in al uw communicatie, onderverdeeld in vier percelen (zgn. bestellingsopdrachten):

  1. digitale en niet-digitale huisstijl
  2. maken van filmpjes
  3. maken van foto’s
  4. (her)schrijven van teksten.

Meer info hier ; op het extranet (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren) maakten we ook een overizcht van alle raamovereenkomsten die relevant kunnen zijn voor wie bij de Vlaamse overheid in het communicatievak werkt. Voor wie daar geen toegang toe heeft, is er de Dienstencatalogus.


Woensdag 13 juli

Nieuwe normen Vlaamse overheidscommunicatie in werking vanaf 2016-07-23

Detail uit de Vlaamse Codex: art. 5 van het decreet van 17 juni 2016 houdende de normen voor de Vlaamse overheidscommunicatie

We hadden ze eerder al aangekondigd: de nieuwe normen voor de Vlaamse overheidscommunicatie.

Ondertussen zijn ze een feit. Vandaag 2016-07-13 werd het decreet van 17 juni 2016 houdende de normen voor de Vlaamse overheidscommunicatie gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, p. 43.925.

Het decreet treedt in werking tien dagen na die publicatiedatum - dus op 2016-07-23.

Voor de tekst van het decreet kunt u terecht in de Vlaamse Codex. We schreven ook een artikel met extra duiding dat u terugvindt via onze navigatie hierboven : Overheidscommunicatie > Communicatieregels en -richtlijnen > Normen voor overheidscommunicatie. De normen zijn nu eenvoudiger & duidelijker, o.i..

Op ons extranet (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren) staan ook


Donderdag 7 juli

Raamovereenkomst communicatie-onderzoek

Detail uit het logo van Ipsos, de firma aan wie de raamovereenkomst voor communicatie-onderzoek werd toegewezen

Sinds 2016-07-07 kunnen entiteiten van de Vlaamse overheid gebruik maken van de raamovereenkomst voor het uitvoeren van pretests en effectmetingen van communicatie-initiatieven (en aanverwant communicatie-onderzoek). Het betreft een van de twee percelen van de overheidsopdracht Onderzoek voor Communicatie en Beleid.

Voor meer informatie:


Maandag 30 mei

Jaarverslag met cases en resultaten van de kwaliteitsmeting

Foto Burgerkabinet CJSM 2015-09-19 cf. https://cjsm.be/cultuur/themas/overkoepelende-themas/burgerkabinet

De Vlaamse Regering nam op vrijdag 27 mei 2016 akte van het communicatiejaarverslag over het werkjaar 2015. In het verslag staan

  • zeventien interessante realisaties uit 2015
  • een overzicht van de media-aankopen
  • de resultaten van de recentste kwaliteitsmeting van het communicatiebeleid.

Het staat online op Vlaanderen.be/communicatiejaarverslag.

De Vlaamse overheid heeft tijdens deze legislatuur vijf doelstellingen voor het communicatiebeleid. In het communicatiejaarverslag vertellen medewerkers over concrete projecten uit 2015 waarmee ze die doelstellingen in de praktijk hebben gebracht. Bijvoorbeeld:

  • het burgerkabinet voor het cultuurbeleid (zie illustratie hierboven)
  • werken met persona's bij Kind en Gezin
  • de online statistieken van het Vlaams Verkeerscentrum
  • de evolutie van Klasse van push- naar pullcommunicatie (zie ook ons artikel van 2015-09-23)
  • interne communicatie bij de reorganisaties bij Landbouw en Visserij en het Agentschap overheidspersoneel
  • coherente communicatie over de ontwikkeling van het havengebied Antwerpen
  • onderzoek en evaluatie van de zwerfvuilcampagne.

U vindt er meer over in het jaarverslag, en zie ook de presentaties over een aantal cases op onze extranetpagina over de infosessie op 2016-05-17 (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren).

Het communicatiejaarverslag geeft ook een overzicht van de media-aankopen in 2015. In totaal kochten de Vlaamse overheidsdiensten voor bijna 14 miljoen euro mediaruimte. Dat is 16% minder dan in 2014. De daling is procentueel het grootst bij magazines en vakbladen, commerciële radio, regionale televisie en bioscoop.

Jaarlijks meet de Vlaamse overheid de kwaliteit van haar communicatiebeleid - u leest er meer over in ons artikel "kwaiteitsmonitoring".  De vier verbeterpunten die na de vorige metingen werden geselecteerd, blijven behouden:

  1. integratie van communicatie in het beleid
  2. verbetering van de interne communicatie
  3. onderzoek benutten voor kwaliteitsverbetering
  4. heldere profilering van de Vlaamse overheid.

Dat laatste verbeterpunt maakt een sprong vooruit dankzij de steeds betere implementatie van de huisstijl, maar inhoudelijk heeft de Vlaamse overheid nog geen helder profiel. De sterkste punten van de communicatie van de Vlaamse overheid zijn haar centraal informatiepunt, haar klantvriendelijke reactie op vragen en klachten en regelmatig onderzoek naar de tevredenheid van de medewerkers.


Maandag 18 april

Raamovereenkomst onderzoek gedragsinzichten

“Stone elephants along the spirit way of the Hongwu Emperor at Ming Xiaoling” by Vladimir Menkov (2011-01-27). Full info: http://flande.rs/i4

Sinds 2016-04-18 kunnen entiteiten van de Vlaamse overheid gebruik maken van de raamovereenkomst "uitvoeren van onderzoeken om inzicht te verkrijgen in drempels en hefbomen om de effectiviteit van beleid en communicatie te versterken". Voor meer informatie over de zgn. bestellingsopdracht:

  • http://flande.rs/k0  (dienstencatalogus)
  • http://koepel.vonet.be/nlapps/docs/default.asp?fid=3110  (uitgebreide duiding, ook over het beleidskader en waarom het Departement Kanselarij en Bestuur van de Vlaamse overheid deze raamovereenkomst organiseerde / enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren).
  • Bron van de illustratie bij dit artikel: “Stone elephants along the spirit way of the Hongwu Emperor at Ming Xiaoling” van Vladimir Menkov (2011-01-27), gebruikt volgens Creative Commons CC BY-SA 3.0. Meer info: http://flande.rs/i4 !

Over gedragsinzichten toepassen bij de overheid bevelen we ook deze lectuur aan:

Kom mee kennisdelen in de LinkedIn groep "Sociale marketing, nudging, keuze-architectuur en gedragspsychologie in de overheids- & non-profitsector" ! En save the date: 2016-09-27 am organiseren we een "interne" infosessie (enkel voor Vlaamse ambtenaren) over de raamovereenkomst en over gedragskennis.


Dinsdag 8 maart

Graag uw tips: wat zijn essentiële sites of nieuwbrieven?

Vraagteken uitroepteken in Comic Sans font, puntgrootte 256. Linkt naar https://creativemarket.com/blog/2014/05/14/is-comic-sans-easier-for-dyslexic-users-to-read

Er zijn zo van die sites of blogs waarvan je bij vrijwel elk artikel denkt: dàt zou ik moeten sharen met de collega's "in het vak", of daar zou ik iets mee kunnen doen op deze blog ... maar al die url's of artikels delen heeft natuurlijk weinig zin. Het betreft eenvoudigweg essentiële bronnen die u net zo goed zelf kunt raadplegen via uw RSS-feed, of opslaan in de bladwijzermap die u met regelmaat raadpleegt. Daar hopen we ook op, want het ontbreekt ons steeds vaker aan tijd om artikels te schrijven, wegens andere prioriteiten. Maar om u niet in de kou te laten staan, lijsten we u graag enkele basics, op. Wat zijn de uwe ?

Enkele absoluut essentiële sites en platformen - grasduin er zeker 's in!

Gesloten platformen (enkel voor Vlaamse ambtenaren):

Zijn er belangrijke basics die we over het hoofd zagen? Deel ze met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Woensdag 14 oktober

Projectcommunicatie anders bekeken

Omslag van "Projectcommunicatie anders bekeken - een e-gids met een hart voor interactieve communicatie" van de VLM (2e editie, 2015-06)

Gefeliciteerd Olga Jongeneelen, Leen Van den Bergh, Els Seghers, Karolien Bracke, Eva Verstraete, Annick Serdons, Jeroen Theuwis en Kyra Boelens! Jullie "Projectcommunicatie anders bekeken - een e-gids met een hart voor interactieve communicatie" (2e editie, Brussel: Vlaamse Landmaatschappij VLM 2015-10, 80 blz.) is een geweldige handleiding geworden! Ze is ondertussen beschikbaar in de volgende versies:

Het uitgangspunt is een multidisciplinaire aanpak en de overtuiging dat interactieve communicatie op haar best is als ze tot stand komt in wisselwerking tussen disciplines communicatie, strategische planning, procesbegeleiding, coaching, belanghebbendenmanagement, ... "Projectcommunicatie anders bekeken" heeft de ambitie om iedereen op weg te helpen en te inspireren die werkt aan eigentijdse projectcommunicatie. De inspiratiegids werd dan ook ontwikkeld voor zowel projectleiders en communicatieverantwoordelijken als voor, facilitatoren, leidend ambtenaren, werfopzichters, andere teamleden ... Voor iedereen, kortom, die bij inrichtingsprojecten (en andere projecten) in contact staat met burgers en belangengroepen. Het themanetwerk Participatie van de Vlaamse Landmaatschappij nam het initiatief en fungeerde als klankbord voor het redactieteam.

De gids is ingedeeld in zes grote rubrieken:

  1. Draagvlak (met aandacht voor de participatieladder, de gouden driehoek bij netwerken & hoe die te mobiliseren, verstaanbare taal als teken van respect, en ook facetten van groepsdynamiek, motivatie en draagvlak in het projectteam)
  2. Strategie (met focus op procesplanning & overlegmodel, toon taal & stijl en facetten van timing, maar bv. ook fototips of tips voor werf- en crisiscommunicatie)
  3. Communicatiekanalen (zowel interne als externe, met ook tips qua woordvoerderschap en omgaan met de pers)
  4. Participatiekanalen (met aandacht voor actoren- en netwerkanalyse, weerstand vermijden bij workshops en vormen van interactieve meetings)
  5. Evalueren en leren (met aandacht voor evaluatietechnieken, nulmetingen, zelf- en groepsevaluatie, coaching en empathie)
  6. Ondersteuning (met aandacht voor rollen en takenpakketten, en ook voor specifieke plannings- en budgettechnieken bij de VLM zelf).

Tip: op 2016-02-16 geven Olga, Leen & Els een workshop voor Kortom (max. 30 deelnemers). Meer daarover via www.kortom.be/activiteiten !


Maandag 21 september

Every page the home page als filosofie (intro)

Mike Atherton's "every page a home page" slide (99/116) cf. slideshare.net/reduxd > www.slideshare.net/reduxd/modeling-structured-content-ias13-workshop

De digitale revolutie trekt de knapste koppen en meest innovatieve geesten aan, en dat levert veel meer op dan louter software & hardware. Zo hebben het agile manifesto en de sprint & scrum of open space werkvormen ondertussen ook de harten van niet-developers en non tech nerds veroverd en hun nut bewezen in de (analoge) projectplanning tout court. En dus ook in het communicatiestrategisch denken. Met deze post probeer ik een aantal content modelling inzichten van webbouwers aan te reiken aan als een bril waardoor je ook kunt kijken naar hoe je via communicatie belangstelling, betrokkenheid en draagvlak zoekt. De inzichten en technieken die nodig zijn om straffe websites te ontwerpen met een hoge gebruiksvriendelijkheid (UX) en slimme informatie-architectuur (IA), kunnen m.i. mutatis mutandis ook hun nut bewijzen in hoe je verhalen opbouwt.

Spil van het denken is de every page the home page aanpak. Klik hier voor ons vervolgartikel met extra links.


Tip: op 2015-10-16 vindt in het auditorium van het Vlaams Administratief Centrum in Leuven een infosessie service design plaats. Dan wordt ook deze nieuwe Public Service Design gids voorgesteld (pdf van 2,3 MB, ISBN 9789074886499, auteurs Helga Willems, Annelies Thoelen & Steven Cleeren van Design Flanders, Alain Denis van Yellow Window (zie zijn eerdere presentatie op onze infosessie van 2014-11-05), en Koen Peters & Kristel Van Ael van Namahn). Bij de sprekers treffen we die dag verder:

Updatehttps://whitneyhess.com/blog/2011/04/23/youre-not-a-user-experience-designer-if/ is ook een aanrader.


Vrijdag 18 september

Aan de slag met content mapping (intro)

Tien logo's onder de noemer "Volg Frankwatching" onderaan op www.frankwatching.com (screenshot d.d. 2015-10-10)

"Het speelveld is dusdanig veranderd dat het tijd is voor een nieuw spel, en dat spel heet content marketing" schrijft Carlijn Postma (blz. 14) in "Content marketing in 60 minuten" (Zaltbommel: Haystack 2014, in de immer expanderende reeks Digitale Trends en Tools i.s.m. Frankwatching, ISBN 9789461261014).

Ze poneert ook (blz. 67) dat elke manager moet begrijpen wat content marketing is, er basiskennis over hoort te hebben. Al was het maar om de eigen tweets strategischer te shoutcasten ;-)

Wie hier de inhoudstafel bekijkt, ziet meteen dat Postma's boekje een ideale introductie biedt. En jawel, het leest effectief als een trein. Wie wat verder rondkijkt op het web, zal zien dat Postma veel meer te bieden heeft dan enkel introducties. Update: Postma postte ondertussen (2016-11-24) ook een duidelijke case in Frankwatching.

Klik hier voor ons vervolgartikel met een bespreking van haar boek en extra leestips.


Tip: Eric Goubin praat op 2016-02-22 over "Hoe plan je diverse content in gedrukte en digitale communicatiekanalen?"


Dinsdag 1 september

Cocreatie: hoe krijg je het verkocht? (intro)

Uitsnede uit de kaft van het boek "Cocreatie is ... 13 mythen ontkracht" door Hans Begeer & Lesley Vanleke (Lannoo 2015-09-01)

Communicatieverantwoordelijken moeten koningen en koninginnen worden van nieuwe werkvormen spoorde Marije van den Berg van De Nieuwe Communicatieprofessional (DNCP) ons aan, en ook een organisatieconsultant als Erik Reijnders spreekt begeesterend over hoe we niet louter bezig horen te zijn met de communicatiemiddelen maar ook elders moeten bijspringen. Dat helpt communicatie, beleid en andere organisatierealiteit beter te verbinden - een van de doelstellingen voor deze legislatuur.

Maar hoe begin je daaraan, en hoe krijg je je collega's méé? Een goed begin is: "Cocreatie is ... 13 mythen ontkracht / ga zelf aan de slag" lezen, een gloednieuw boek van Hans Begeer & Lesley Vanleke, beiden mede-oprichters van het LSC-Collective (ISBN 9789401426442, Tielt: Lannoo Campus 2015-09-01). Het zal zelfs vertrouwd aanvoelen met z'n illustraties van Axelle Vanquaillie en het voorwoord door Martin Ruebens, die als secretaris-generaal koos voor een large scale cocreatie-oefening als werkvorm voor de zoekconferentie #DDAR2025 in 2014. Die legde de fundamenten voor het transitieproces in het departement Kanselarij en Bestuur (KB) van de Vlaamse overheid.

Met dat voorwoord én met z'n focus op argumenten die managers en andere leidinggevende overtuigen is het boek een perfecte handleiding om cocreatie goed geïntroduceerd te krijgen. Het is ook erg nuttig voor wie bezig is met belanghebbendenmanagement, en wie de verkokering bij de Vlaamse overheid graag naar de museumhoek verwijst. Er zijn ook korte kaderstukjes met voorbeelden uit de praktijk, waarbij zowel uit de mislukkingen als uit de geslaagde resultaten wordt geleerd, en erg fijn is dat het boek concrete voorbeelden van werkvormen geeft. Het boek is gebaseerd op zes kernprincipes:

  1. Breng het hele systeem in één ruimte.
  2. Exploreer de hele olifant alvorens tot deeloplossingen over te gaan.
  3. Controleer wat je kunt en laat los wat je niet kunt controleren.
  4. Laat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen.
  5. Ga op zoek naar een gedeelde basis voor actie. (Focus enkel op waar je akkoord over bent, niet op wat scheidt en leer elkaar vervolgens "in gezamenlijke actie" beter kennen, dat creëert verder begrip en vertrouwen.)
  6. Gebruik meningsverschillen om vernieuwing een kans te geven.

Klik hier voor ons vervolgartikel met een bespreking van het boek en extra leestips.


Vrijdag 28 augustus

Schrijf u in voor de opleiding CB-Link en maak succesvol beleid met efficiëntere communicatie

De 5 stappen van CB-Link uit de presentatie van Machteld Weyts & Rik Otten op het Kortomcongres van 2015-05-21

In Nederland is Factor C een begrip. Iedereen kent het. In Vlaanderen is er ondertussen CB-Link, een gelijkaardig model om Communicatie en Beleid efficiënter met elkaar te verbinden. Het werd ontworpen op maat van de besturen in Vlaanderen.

Aanvankelijk was Factor C vooral een succes onder communicatoren maar al snel werd de opleiding vooral gevolgd door leidinggevenden en andere beleidsmakers. Ze heeft gezorgd voor een beter begrip van elkaars denkkader en vooral voor beter gecommuniceerd en dus meer succesvol beleid. In het kader is ook ruimte voor belanghebbendenmanagement en participatieve technieken. CB-Link is net zo geschikt bij de concipiëring van beleid als in een verdere uitvoeringsfase.

Ondertussen werd CB-Link als basisopleiding opgenomen in het vormingsaanbod van de Vlaamse overheid, bij het Agentschap Overheidspersoneel. In één dag krijg je grond onder de voeten om communicatie en beleid geïntegreerd aan te pakken. Zowel communicatie- als beleidsmedewerkers zeggen al heel lang dat die integratie nodig is. Eerst de inhoud en dan de verpakking, dat werkt immers niet. Maar hoe doe je het in de praktijk?

Experten bij de Arteveldehogeschool (Gent) ontwikkelden in 2014 (in ruggespraak met de Vlaamse overheid en de vereniging voor overheidscommunicatie Kortom) een methodiek met vijf denkstappen om in een groep te doorlopen:

  1. het waarom doorpraten en het beleid of project breed bekijken
  2. actoren en factoren in beeld brengen
  3. die actoren en factoren te verbinden met het beleid
  4. kernboodschappen formuleren
  5. de communicatie organiseren.

De opleiding is een actieve dag vol oefeningen. Er wordt gewerkt met concrete cases van de deelnemers zelf. Je kunt solo deelnemen om de methode te leren kennen, maar het is nog interessanter als je met een drie- of viertal collega's samen kan komen die met jou aan hetzelfde project werken. Liefst collega's met een verschillende functie of achtergrond, van nabij of van iets verder betrokken bij dat project. Een gemengde groep is immers een grote meerwaarde.

Beleidsmakers, beleidsadviseurs, leidinggevenden, inhoudelijk deskundigen, communicatiemedewerkers, medewerkers van een front office, medewerkers van studiediensten, woordvoerders… zijn hier allemaal op hun plaats. CB-Link is ook relevant voor interne projecten rond organisatiedoelstellingen en de bijhorende interne communicatie.

Wim Velghe, communicatieverantwoordelijke bij het Departement WSE volgde de opleiding al en zegt erover: "Ik was al vertrouwd met Factor C in Nederland en dus al langer overtuigd van de noodzaak om communicatie- en beleidsprojecten sterker met elkaar te verweven. Een vertaling van het concept naar onze werkomgeving leek mij wel nodig om het te kunnen gebruiken in Vlaanderen. Met CB-Link is daar nu een mouw aangepast. Het is een intensieve manier van werken. Ik heb vastgesteld dat we de methode of bepaalde stukken eruit al toepassen. Alleen doen we dat nog te weinig gestructureerd en consequent. Via de opleiding kreeg ik een zicht op alle delen van het proces en dat geeft mij de mogelijkheid om de methode stelselmatig  te integreren in onze organisatie; een groeipad naar meer communicatie in het beleid. Of was het nu omgekeerd ;-)"

Werkt u bij de Vlaamse overheid of wilt u als Vlaams ambtenaar trekker zijn van een multidisciplinair team met ook leden elders in de publieke sector? Stel dan een groep van acht (maximum twaalf) deelnemers samen en kies een datum uit het aanbod.

Schrijf u nù in voor een opleiding CB-Link op

  • 25 september 2015 (update: 25/9 niet langer mogelijk)
  • 1, 8,  15 of 22 oktober 2015
  • 19 of 26 november 2015
  • 3 of 10 december 2015

via www.bestuurszaken.be/opleidingscatalogus/cb-link-met-communicatie-naar-een-succesvol-beleid-1 !

Verdere informatie:


Opvallend detail: de Nederlandse Rijksoverheid groepeert alle vakkennis overheidscommunicatie nu op Communicatierijk.nl !


Vrijdag 21 augustus

Communicatief leiderschap bij veranderingen (intro)

Verandercommunicatie is hot, temidden van de vele reorganisaties en besparingen bij de overheden. En een goede interne communicatie is daarbij cruciaal. Maar tegelijk leerden we uit deze kwaliteitsmeting van begin 2015 dat de interne communicatie bij de Vlaamse overheid voor verbetering vatbaar is. Dat is ook de reden dat er najaar 2015 een project "veranderingscommunicatie" wordt opgestart via het Communicatie-overleg binnen SOBO. Interne communicatie krijgt ook aandacht, o.a. in een apart kennisdelingsnetwerk.

Tijdens het congres "De helden van Kortom" in Gent op 2015-05-21 sprak Erik Reijnders gedurende twee sessies over verandercommunicatie, en meer specifiek over communicatief leiderschap bij veranderingen en communicatie als brug tussen plannenmakerij en organisatierealiteit. U kunt zijn presentaties van die dag hier terugvinden (pdfs van 10,6 en 3,9 MB). We waren eerder al onder de indruk van zijn visie op interne communicatie.

Onderstaande betekenistegel vat de kern samen van Reijnders' voormiddaglezing in Gent. De drie vragen zijn zowel essentieel voor het verhaal van de CEO (bijpratend vanop de zeepkist of in een live stream) als voor het lijnmanagement (doorpratend tijdens teamoverleg). De drie D-werkwoorden "Delen Duiden Doen" wijzen op wat de communicatieverantwoordelijke kan doen.

Klik hier door naar ons vervolgartikel met een langere samenvatting van Reijnders' lezingen in Gent en onderaan ook extra informatie links naar andere relevante artikels. We delen er ook met plezier onze notities bij twee andere lezingen op dat congres (Evelien Tonkens over participatie en Karla Blomme & Jef Verheyen over klachtencommunicatie).

Betekenisgevingstegel van Erik Reijnders met drie vragen en Delen Duiden Doen als antwoorden (Kortom 2015-05-21, dia 44/46 van de eerste presentatie)


Welke opleidingen, boeken of sites over dit onderwerp zou ù uw collega's aanraden? Deel uw tips met ons via het commentaarveld onderaan ons vervolgartikel a.u.b.


Maandag 11 mei

De Vlaamse overheid op Twitter

Nieuw: de Twitterlijst "Officieel-VO", een openbare lijst met alle tweets van de officiële Twitteraccounts die de Vlaamse overheid rijk is. Sterk werk door collega Veerle Van den Broeck, niet?

Momentopnam uit de Twitterlijst "Officieel-VO" op 2015-05-11 pm

En Kortom maakte deze lijst: https://twitter.com/kortomvzw/lists/besturen-op-twitter

Immer mogelijk: de "sociale media maturiteitstest" van Memori.

Denkt u eraan om te starten met Twitter? Lees dan dit artikel van collega Paul De Ligne (2014-09-18) en ons artikel over het boek Socialemediastrategie in 7 stappen (2015-09-14).

Ontbreken er nog accounts? Welke lijsten of lectuur wilt ù aanraden? Deel ze met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Donderdag 5 februari

Crisiscommunicatie en reputatiemanagement: raamcontract en ijkpunten (1)

Illustratie die het verband tussen crisiscommunicatie en reputatiemanagement aangeeft

Sinds 26 januari 2015 biedt de afdeling Communicatie aan entiteiten van de Vlaamse overheid opnieuw de mogelijkheid aan om gebruik te maken van een raamovereenkomst m.b.t. reputatiemanagement en crisiscommunicatie. (Bv. De Lijn maakte van de eerste bestellingsopdracht gebruik om z'n conversatiemanagement in - eh - lijn te brengen met modern reputatiemanagement). U leest er meer over op deze extranetpagina (enkel toegankelijk voor ambtenaren van de Vlaamse overheid).

Met deze post geven we u graag een aantal inzichten en ijkpunten mee die u kunnen helpen een klare kijk te ontwikkelen op crisiscommunicatie en reputatiemanagement, en de nodige voorbereidingen te treffen. Daardoor kunnen eventuele bestellingen ook veel gerichter worden geplaatst.

  • Vooraleer u "het crisiscommunicatieplan" schrijft, focus eerst op reputatiemanagement en maak die aanpak de basis van uw crisiscommunicatie.
  • Werk agile aan dagelijkse routines in plaats van op plannen die slechts uitzonderlijk uit de kast komen (en tegen dan vaak verouderd blijken te zijn).
  • Begin met een aantal "near misses" kernscenario's vanuit de recente praktijk of leer uit wat u elders ziet vanuit de vraag "wat als het ons zou overkomen" en schrijf al 's een eerste reeks "voor te bereiden" en "to do's" uit.
  • Praat die door en vorm zo prille procedures. Vijl telkens bij.
  • Begin met kleine oefeningen in kleine groepjes en groei zo naar de grotere oefeningen.
  • Zorg er eerst voor dat iedereen vanuit dezelfde premissen werkt en weet waarom.
  • Ga pas na verloop van tijd onder tijdsdruk oefenen. Doe dat niet vanaf de allereerste oefening.
  • Perfectioneer uw procedures en plannen na elke oefening (ga van soft launch naar soft launch).
  • Begin steeds meer rode draden te weven, alles op dezelfde routines te doen neerkomen.
  • Bereid de nodige standaardberichten en informatiefiches voor maar integreer die waar mogelijk in de reguliere, dagelijkse communicatie. (Maak bv. cijfers over de organisatie of informatie over de procedures bij een crisis nu al openbaar, tenzij ze echt vertrouwelijk zijn).
  • Zorg dan ook dat belangrijke informatie altijd up-to-date is en dat er geen verschillende versies van in omloop zijn.
  • Concipieer die informatie vanuit wat de eindgebruikers nodig hebben en houd daarbij de adagium "services not sites" voor ogen : ga op zoek naar wat mensen éigenlijk nodig hebben.
  • Blijf ook dit voor ogen houden : "automatisch gedrag beïnvloed je niet met cerebrale informatie".
  • Trek ook de lessen wat betreft middelen die je nodig hebt, zaken die beschikbaar moeten zijn, zaken die vooraf moeten zijn geïnstalleerd of ingevuld ... of die moeten werken als er vanalles is uitgevallen.
  • Denk lo tech en niet hi tech en houd de zaken zo eenvoudig mogelijk ; probeer desnoods iets om het naderhand weer te vereenvoudigen. (Bouw bv. geen duur en feilbaar eigen systeem op als je met meer vertrouwen kunt rekenen op services van Google die collega's ook 's nachts thuis kunnen bedienen.)
  • Vorm een complementair kernteam maar leid ook een poule met stressbestendige mensen op.
  • Maak goede afspraken over verwittigingen, permanenties ... én paswoorden.
  • Sluit na verloop van tijd aan op de interne BCM-werking en het crisisbeheer van de andere overheden (zorg wel dat beide van meet af aan bekend zijn terwijl de routines worden opgebouwd).
  • Focus niet teveel op de verschillen in risico-analyses maar ga op zoek naar rode draden qua communicatieve framing ; op die manier kunt u geloofwaardiger communiceren zonder verstrikt te geraken in nodeloos technische uitleg.
  • Weet wél wie de experten zijn die de technische vragen kunnen beantwoorden én hoe u ze vlot kunt inschakelen.
  • Ga na verloop van tijd focussen op specifieke gevallen en ontmoet de kernspelers in die scenario's (bv. praat 's een fictief fraudegeval door met een persmagistraat).
  • Leer als communicator begrijpen hoe een crisismanager te werk gaat, en hoe u hem kunt ondersteunen, hoe u nuttig met hem kunt sparren.
  • Zorg ook dat hij uw noden en methodes en premissen begrijpt.
  • Krediet opbouwen in de voorfase rendeert tijdens de crisis ; krediet onderhouden of vergroten tijdens de crisis, rendeert ook later weer, o.a. in de nazorgfase.
  • Werk samen aan "het belangrijkste eerst" : de essentie is juiste en volledige informate tijdig brengen voor wie die nodig heeft ; bv. wat de precieze oorzaken zijn of wie er schuld treft, hoort daar aanvankelijk niet bij.
  • En bovenal : stel consequent het algemeen belang en de veiligheid van mensen voorop.

Lees hier het vervolg voor meer uitleg bij enkele van deze tips ...

... en voor een lijst met referentiepunten en aanbevolen literatuur !

Welke boeken of sites zou ù uw collega's aanraden? Deel uw tips met ons via het commentaarveld onderaan ons vervolgartikel a.u.b.


Dinsdag 20 januari

Nederlands campagnestrategie-instrument CASI 3.0

Kernschema van het Nederlandse Campagnestrategie-instrument 3.0, kortweg CASI 3.0.

1. Op dinsdag 16 december 2014 in de namiddag organiseerden de SERV en de departementen DAR (team Communicatiebeleid & Stafdienst Vlaamse Regering), BZ (Wetsmatiging) & LNE (afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid, dienst Beleidsvoorbereiding en -evaluatie) een infosessie voor Vlaamse ambtenaren over hoe inzichten uit de gedragpsychologie en noties als keuze-optimalisatie kunnen worden toegepast om succesvol beleid te maken.

  • Dat rijmt met de Beleidsnota 2014-2019 Algemeen Regeringsbeleid, strategische doelstelling SD 5, operationele doelstellingen ofte OD's 1 & 2: "Inzicht in drempels en hefbomen om de effectiviteit van het beleid en de communicatie van de Vlaamse overheid te versterken".
  • Ook in de beleidsnota Omgeving (2014-2019 / pdf van 16 MB) komen ambities ter sprake als "verdieping van kennis over gedrag" en "leren uit principes van de gedragseconomie".

Tijdens de sessie (in het Ferrarisgebouw in de Brusselse Noordwijk) was er ruimte voor vragen, samen nadenken & dialoog.

2. Na de sessie bezorgde Petra Jonkers van de Nederlandse Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ons ook het Campagnestrategie-instrument 3.0 van de dienst Publiek en Communicatie van het Nederlandse ministerie van Algemene Zaken, kortweg CASI 3.0 (juli 2014). Het is vooral bedoeld voor uitdagingen op het vlak van gedragsbeïnvloeding met campagnes

Zoals u kunt zien op het kernschema hierboven (blz. 3 / p. 5 van de pdf) onderscheidt het instrument drie blokken:

  1. Beleidsanalyse
  2. Gedragsanalyse
  3. Strategische aanpak.

Pas aan het eind van die voorbereidingen kan het traditionele communicatieplan uit de kast worden gehaald.

CASI kreeg ondertussen een update, cf. www.communicatierijk.nl/actueel/nieuws/2017/01/26/vernieuwde-casi


Vrijdag 14 november

Over de vernieuwing van het communicatievak in het netwerken-tijdperk

Vijf specialisaties voor de communciatie-adviseur die ook zelfverzekerd online werkt, door Renata Verloop tijdens het DNCP event in Dordrecht 2014-11-06.

De Nieuwe Communicatieprofessional (DNCP) is een Belangrijke Blog van twee gedreven Nederlandse dames die ons vak willen vernieuwen: Renata Verloop en Marije van den Berg; we citeerden ze al eerder op deze blog. Op 2014-11-06 bouwden ze in Dordrecht een feestje onder vakgenoten, en brachten ze er zelf twee pertinente presentaties. Er werden ook twee boeken onder de aandacht gebracht van de aanwezigen. Als u op deze woorden klikt, vindt u hun verslag en dat van Irene Jansema;  hieronder volgt ons verslag.

Renata Verloop had het over zelfverzekerd adviseren over online communicatie. Ze benadrukte hoe je vandaag geen communicatie-adviseur kunt zijn zonder dat je méé bent met het online gebeuren, met noties als "conversie-optimalisatie", "usability" of "responsive design" en dergelijke meer. Online kunnen we allang niet meer benaderen als een distributiekanaal in eigen beheer: er is meer dan de eigen website. Haar belangrijkste advies: kijk niet naar de tools of producten, maar naar de trends (bv. niet Netflix of Über zelf maar hoe zulke fenomenen het landschap veranderen), en focus op het menselijke aspect. Zorg bv. voor warme teksten die uit de systemen rollen, weet hoe je ook online contacten tussen mensen kunt bevorderen, en stel vanuit die kennis ook vaak de waaromvraag aan je opdrachtgevers. Want temidden van al die technologie, die overigens steeds eenvoudiger wordt, kunnen mensen veel waarde toevoegen (dia 10). Voorwaarde is wel dat je kennis van zaken hebt (dia 12). Die haal je nog het meest uit doén (ga desnoods bloggen voor de vereniging waar je privé lid van bent) en uit zelf de impact ervaren (probeer elk platform 's uit, met name de mobiele).

Verloops beschrijving van nieuwe communicatiespecialisaties (haar dia 8 is de illustratie hierboven) rijmt overigens met de rollen die in de merkcoherente perskamer ("brand newsroom") van tel zijn, en met wat we noteerden tijdens EuroIA 2014 (verslaggeving volgt). Opvallend: in Nederland is er nu een vakvereniging voor community managers met een eigen beroepsprofiel.


Marije van den Berg had het dan weer over hoe je de energie van netwerken kunt benutten en als communicatie-adviseur een cruciale rol kunt spelen in netwerken of in het bouwen eraan. Want er gebeurt meer in netwerken dan in instituties. Communicatieprofessionals mogen zich even verantwoordelijk voelen voor het netwerken van relevante stakeholders als voor de doelgroepen die ze willen bereiken. Dat is ook heel leùk. Beleidsmakers hebben vaak een al te kleine gereedschapskist en communicatieprofessionals kunnen helpen over de drempel van het eigen proces of het eigen gelijk te stappen. Dat kan door vragen te stellen als "zullen we iemand zoeken om" of andere vormen van coaching. Essentieel is alvast "nieuwsgierig af te dalen": intern in de organisatie, maar ook door een positie te verwerven in bestaande externe netwerken, of je ertoe te leren verhouden. Je moet je daar terug inburgeren, als het ware: wat speelt daar, hoe werken ze samen en wat kan ik eraan toevoegen? Je moet blijvend in vraag stellen "wat valt er hier nog te doen" qua helpen of leren.

Een "faciliterende overheid" kan ook netwerken leveren, en communicatieprofessionals kunnen daarbij ook focussen op de terugkoppeling & het lerende vermogen organiseren, het leveren van content in een taal die iedereen in het netwerk begrijpt, ... Dingen hardop doen, communicerend, zorgt er ook voor dat mensen terug kunnen aanhaken, de ontwikkelingen kunnen zién waarvoor ze zgn. moeten openstaan. Bestaande netwerken functioneren niet altijd optimaal, hoe kan dat beter, hoe til je dat over drempels? Daar is veel behoefte aan en dat blijft, maar de vorm hoeft niet altijd een tekst te zijn! Contact bevorderen kan ook door ontmoetingen te organiseren of in andere werkvormen. [We moeten daar koningen en koninginnen van worden.] Het ultieme doel is uiteindelijk een communicatieprofessional te worden voor die buitenwereld, vanuit een goede kennis van wat de doelen en middelen van de eigen organisatie zijn. Waarbij je intern ook inzichtelijk maakt wat je doet, hoe dat rendeert en hoeveel uren dat kost.

Van den Berg schetste acht kenmerken van netwerkdesign (dia 7) en gaf ook als caveat mee niét te wachten "tot de organisatie netwerkend werkt"! Op de Inspiratiedag Participatie op 2014-12-09 in Brussel komt Marije van den Berg een keynote speech geven én de case van Stadslab Leiden toelichten. Belangrijke les daaruit: zorg dat er van elke actie van je netwerk of beweging of organisatie ook altijd een spoor is: een verslagboekje, maar ook ankerpunten online, materiaal dat kan worden gedeeld. Laat de info stromen als olie in je netwerk. Doe dat structureel in elk project.


Gedragsexpert Gerald Morssinkhof kwam vertellen over de inhoud van zijn "Het fundament - het vak communicatie in 5 vragen en antwoorden" (Den Haag: De Communicatiepraktijk 2014-06, ISBN 9789081778435, 108 blz., inhoudstafel hier raadpleegbaar). Die vijf vragen zijn:

  1. Waar zijn wij van? Kernbegrippen: identiteit, positionering, relatie, reputatie plus.
  2. Waaraan dragen we bij? Over waarde creëren voor de eigen organisatie, andere stakeholders en de samenleving.
  3. Hoe werkt communicatie? Sleutelwoorden: belofte, contactmoment, waarmaken.
  4. Hoe werken wij? Gericht en systematisch werken volgens een analyse-advies-aanpak die ook inhoudelijk geladen is. (Het klassieke communicatieplan is teveel een logisch-procedureel instrument.)
  5. Hoe organiseren wij de communicatie? Volg de organisatievorm. 

Tijdens zijn presentatie in Dordrecht op 2014-11-06 focuste Morssinkhof op hoe we in ons vak bij de tijd moeten blijven, en dat is volgens hem minder meewaaien met de waan van de dag en meer bezig zijn met het collectief fundament waarop de vele variaties vorm kunnen krijgen. Waar is de fascinatie voor het verschijnsel communicatie, de empathie, het contact? Wat verenigt, wat helpt verder, wat maakt blij, wat is relevant en betekenisvol?

Zijn we niet te procedureel gericht geraakt en sturen we niet te veel communicatie uit waarvan we denken dat die belangrijk is maar waar de ontvanger zelfs niet mee bezig is? Moeten communicatieprofessionals niet aantrekkelijker worden voor de mensen voor wie ze werken, met wie ze samenwerken? "Je zult iets moeten toevoegen wat anderen niet kunnen (= onderscheiden) + je kunt in dit vak alleen tot je recht komen door niet meer van alles te zijn - vandaar specialist."

Gerald Morssinkhof: "De zin die de essentie van mijn boek verwoordt, luidt: communicatie bevordert zakelijk relevant en betekenisvol contact tussen een organisatie en haar stakeholders. De kern is contactbevordering. Dat doen we vanuit de missie, de ambities van de organisatie. Dat contact bevorderen we door af te stemmen op de omgeving en keuzes te maken in de positionering van de organisatie / het project, passend bij de identiteit van de organisatie. Zakelijk relevant handelen legt direct een link met dat je het niet vrijblijvend doet. En betekenisvol willen zijn legt een link met de leefwereld en belangen van de stakeholders. (...)

Strategie wordt tastbaar in de uitvoering en de uitvoering geeft inhoud aan de strategie. Wanneer beide gescheiden zijn in een organisatie dan zie je dat vaak terug doordat de organisatie haar beloften in het contactmoment niet waarmaakt." U leest er meer over in het interview dat Marije van den Berg afnam van Gerald Morssinkhof op de DNCP-site (gepubliceerd op 2014-10-03).


De erg ervaren communicatieman Karel Winkelaar bracht in Dordrecht een presentatie over BLIJ zijn in het communicatievak, gebaseerd op zijn stevige boek "De communicatieadviseur (op een strategische positie in de organisatie)" (Amstelveen: Leporello 2013, ISBN 9789079624072, 486 blz., 2e druk, inhoudstafel hier raadpleegbaar). BLIJ staat voor:

  • Bondgenoot (van de beleidsmaker)
  • Leergierig (mee met de tijd, met de mensen)
  • Inventief (vanuit verantwoordlijkheid nemen voor de uitdaging en de uitvoering)
  • Jureerbaar (op wat de organisatie als een succes beschouwt). Dat is een breder woord dan meetbaar. De return on investment meten is belangrijk, maar hoe goéd was de klus die je klaarde in de ogen van die anderen, inclusief de mensen met wie je werkt?

Opvallende uitspraak: "verbinden zonder verzilveren blijft een lege kreet"Winkelaar publiceerde er hier een apart artikel over (en ook eentje hier). In zijn presentatie, in zijn boek en op zijn website lijst Karel Winkelaar ook twee rake Top 10s op: die van de frustraties van communicatie-adviseurs over hun opdrachtgevers en de organisatie waar ze werken, én die van de opdrachtgevers over communicatie-adviseurs. Touché en zeer leerrijk.


En op maandag 17 november presenteert de Vlaamse vereniging voor overheidscommunicatie Kortom z'n eerste boek "De converserende overheid (Het begin van een nieuwe overheidscommunicatie)" (Tielt: Lannoo Campus 2014-11-17, ISBN 9789401421249) tijdens het gelijknamige congres in het Vlaams Parlement. Het werd geschreven door verschillende van z'n (ex) bestuursleden.

Met het boek biedt Kortom ambtenaren en politici een handreiking om de transitie naar converserende overheden in te zetten. De burger is ondertussen immers een goed geïnformeerde klant die een kwaliteitsvolle dienstverlening verwacht. Hij gaat in dialoog met overheden en overheidsorganisaties. Hij wil helpen en ideeën aanreiken. De burger heeft vertrouwen in performante en transparante overheden. De opkomst van het internet gooide de leefwereld van mensen en de relatie van burgers tot overheden overhoop. Sociale media hebben die (r)evolutie versterkt. Overheden hebben niet langer de controle over de communicatie. Burgers praten mee en willen gehoord worden.

Overheden moeten observeren en luisteren. Meer zelfs: elke medewerker van een overheid is betrokken partij. Communicatiemedewerkers , informatieambtenaren, klachtenbehandelaars kunnen dit werk niet langer alleen doen. Zij worden adviseurs en ambassadeurs voor hun organisatie en coachen hun collega’ s in de ultieme klantgerichte benadering. Het management en alle medewerkers zijn verantwoordelijk voor een optimale dienstverlening. De visie en de strategie van overheidsorganisaties wordt grondig bijgestuurd, nieuwe profielen worden aangetrokken en opgeleid, medewerkers worden gekoesterd. Tevreden medewerkers zorgen voor tevreden klanten.

We bespreken het boek hier zeer binnenkort in onze eerstvolgende blogpost! En uiteraard hadden we zelf al een belangrijke blog over de vernieuwing van ons vak: www.toecomst.com.


Update: lees ook "Overheidscommunicatie 2025: van newsroom tot afdeling klantcontact en interactie" van Vera de Witte (2017-05-31) op de site van Logeion, met bijhorende pdf, n.a.v. het boek "Van buiten naar binnen - klantcontact en interactie in het publieke domein" van Frank de Goede, David Kok en Ewoud de Voogd (Delft: Eburon 2017, ISBN 9789463011280).


Maandag 6 oktober

Transparantie en participatie centraal in Routeplanner Complexe Projecten

De vier essentiële fases, uit de Routeplanner op Complexeprojecten.be

Sinds vandaag online: de Routeplanner Complexe Projecten, via www.complexeprojecten.be ! Die bevat tal van nuttige instrumenten voor voorlichters & wie participatie wil organiseren of integreren in z'n communicatie - ook in minder complexe projecten ;-) Meer daarover verderop.

Voorgeschiedenis: het decreet, met zes cruciale principes

De routeplanner werd uitgewerkt in uitvoering van het decreet betreffende Complexe Projecten van 25 april 2014, dat nog in werking moet treden. (Het bijhorende uitvoeringsbesluit ligt momenteel voor bij de Raad van State. De inwerkingtreding van de nieuwe procedure is voorzien in het voorjaar van 2015.) Dat decreet mag u zien als een proceduredecreet, bedoeld om iets te doen aan de lange doorlooptijden en de soms moeilijke besluitvorming in complexe projecten door een meer kwalitatieve procesaanpak, waarin dan gelijk ook betere communicatie en participatie aan bod komen.

Artikel 5 § 1 bepaalt dat "De volgende principes staan centraal in de procesaanpak van de besluitvormingsprocedure:

  1. het participatiebeginsel
  2. open communicatie en transparantie
  3. maatwerk inzake de concrete invulling van het proces
  4. geïntegreerde en oplossingsgerichte samenwerking
  5. gelijktijdige en geïntegreerde aanpak van de onderzoeken en de inspraak
  6. procesregie die door de actoren wordt gedragen.

De Vlaamse Regering stelt een methodiek ter beschikking in de vorm van een routeplanner die de procesaanpak van de geïntegreerde besluitvormingsprocedure voor complexe projecten verduidelijkt."

U merkt het: een fraaie reeks essentiële kernwoorden. Belangrijk aan het decreet zijn:

  • focus op het proces in plaats van op procedures
  • streven naar een procesregie in samenwerking met diverse actoren (geïntegreerde samenwerking, cocreatie, participatie)
  • streven naar maatwerk per project (de regelgeving blijft uiteraard algemeen)
  • compartimentering in duidelijk onderscheiden fases met vaste ankers, zodat het "nu is het nog te vroeg / nu is het alweer te laat voor inspraak" syndroom zich niet meer voordoet.

De nieuwe procesaanpak onderscheidt vier fases:

  1. de verkenningsfase
  2. de onderzoeksfase
  3. de uitwerkingsfase
  4. de uitvoeringsfase (en naderhand de evaluatie van het project).

De fases zijn gescheiden door drie vaste beslismomenten:

  1. de startbeslissing
  2. het voorkeursbesluit
  3. het projectbesluit.

Ter voorbereiding van het voorkeurs- en het projectbesluit vindt telkens een openbaar onderzoek plaats. In het traject van eerste idee tot en met de uitvoering zijn deze fases, beslismomenten en openbare onderzoeken de vaste ankers in het proces. Het proceduredecreet regelt enkel het strikt juridisch noodzakelijke. Met de routeplanner wordt gefocust op de principes die centraal staan in een kwalitatieve procesmatige aanpak.

Inkijk in de Routeplanner

Als u op de illustratie hierboven klikt, komt u rechtstreeks in de routeplanner. Die ...

  • is vooral ontworpen om mensen goed op weg te helpen vanuit de juiste inzichten en suggesties, aan de hand van nuttige werkvormen, goede praktijkvoorbeelden en inspirerende cases (bv.  tips hoe je een openbaar onderzoek op een goede manier, actief in plaats van passief in de markt zet, of tips als "organiseer liever infomarkten dan ex cathedra infolezingen waarbij mensen onrustig op hun stoel gaan schuifelen")
  • is modulair (en dus geen "kookboek van A tot Z": er is niet één pasklare formule voor alle soorten projecten)
  • is evolutief: doordat er steeds nieuwe werkvormen of cases worden uitgedacht of geperfectioneerd, is het catalogusgedeelte van de routeplanner immer onder constructie
  • is ook bruikbaar in projecten die niet onder het toepassingsgebied vallen van het decreet Complexe Projecten. (Terzijde: complexe projecten zijn daarom niet enkel uitzonderlijke projecten op grote schaal. Bv. een gemeentebestuur dat het van strategisch belang acht om de verspreid liggende sportterreinen van een reeks clubs te herlokaliseren naar één gezamenlijke locatie met goed uitgebouwde voorzieningen, kan dat project ook al onder de toepassing zien vallen.)
  • zal in de toekomst ook een overzicht bieden van lopende "complexe projecten"
  • heeft ook een contactformulier waarmee je een afdrukbare versie kunt aanvragen.

Opvallende items voor communicatieprofessionals:

Meer weten?

Update: het decreet trad ondertussen in werking op 1 maart 2015 (zie het Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2014, verschenen in het Belgisch Staatsblad van 21 januari 2015).


Woensdag 17 september

Mag je video's embedden op je site of blog?

Mag je op je eigen blog op website zomaar video's embedden ofte insluiten? Jazeker, volgens een arrest van het Hof van Beroep Brussel d.d. 2013-03-19 (pdf van 290 kB, ref. 2012 CO 674: EBVBA Another Dimension of an Idea tegen X). We citeren even uit dit artikel van Bart Van Den Brande, advocaat bij Sirius Legal d.d. 2013-04-17:

  • In het algemeen: het delen, overnemen, embedded, deeplinken, bewerken, ... van content op internet is onvermijdelijk geworden en is een onlosmakelijk onderdeel van het leven in het huidige internettijdperk en het is vanuit juridisch oogpunt een hele opgave voor auteurs of rechthebbenden om de rechten die zij hebben op hun creaties (en die zéker gerespecteerd moeten worden!) in te passen in deze nieuwe cultuur van delen en doorgeven van content. Het auteursrecht staat hier voor de uitdaging om een nieuw en billijk evenwicht te vinden tussen enerzijds de legitieme rechten van de auteurs en anderzijds de mogelijkheden die het internet biedt inzake delen van content.
  • Internetgebruikers mogen ervan uit gaan dat content op YouTube (of andere social media met gelijkaardige gebruiksvoorwaarden) geen inbreuk maakt op het auteursrecht en dat deze dus (in de meeste gevallen en mits er controle plaatsvindt van de gebruiksvoorwaarden van het social mediaplatform in kwestie) gekopieerd mag worden of dat ernaartoe gelinkt mag worden.
  • Bovenstaande bevestigt en versterkt eigenlijk de controletaak van de socialemediaplatformen in kwestie, waarvan de gebruiksvoorwaarden als een soort van garantie gezien kunnen worden dat content gebruikt mag worden en die er dus ook op moeten toezien (in de mate van het redelijke en mogelijke) dat de content op hun platform effectief in overeenstemming is met de 'garantie' die voortvloeit uit hun gebruiksvoorwaarden.

Zie ook:


Tip: vergeet bij het embedden ook niet te vermijden dat er lukraak andere filmpjes van andere kanalen starten na ùw filmpje. Want dan waait de aandacht die jouw boodschap kreeg meteen weer weg ... Kies in YouTube bv. voor "insluiten" > "meer weergeven" > en vink daar "Voorgestelde video's weergeven wanneer de video is afgelopen" uit.


Maandag 15 september

Hoe illustreer je je online verhaal of blogpost?

Je artikel van een illustratie voorzien is een must. Want of het nu over gedrukte magazines of online publicaties gaat: niet iedereen leest het artikel, maar vrijwel iedereen bekijkt de bijhorende foto('s), of leest de cartoon of strip die deel uitmaakt van het stuk.

We hadden het er hier al eerder over waarom je beter authentieke beelden gebruikt in plaats van stockfoto's, met als waarschuwing: vergeet de portretrechten niet (blogposts van 2014-04-07 resp. 2013-03-19).

Maar waar kunt u terecht als u toch snel een beeld nodig hebt? Of een icoontje? En is er software die we probleemloos kunnen gebruiken? In een presentatie over webontwerp- en andere grafische vaardigheden op kantoor gaven collega's Bart Nelis & Vincent Sennesael de volgende tips:

  • Kunt u écht niet snel zelf even een foto nemen? (Nogmaals: let op qua toestemming krijgen van wie je fotografeert.)
  • Of zelf een tekeninkje schetsen en inscannen, of digitaal aanmaken? (Over dat laatste volgen hieronder meer tips.)
  • Of een relevante video vinden? Want video's betekenen een meerwaarde, vinden veel lezers, en embedden hoeft geen probleem te zijn.
  • Als u wat meer tijd hebt, vergeet dan ons contract met Belga niet! Via het persagentschap kunnen we fotografen inhuren voor belangrijke evenementen, en bovendien beheert Belga een grote fotodatabank op Belgaimage.be met daarin foto's uit vele verschillende bronnen: persagentschappen, fotoagentschappen en persfotografen. De Vlaamse overheid heeft toegang tot een flink aantal van die bronnen, maar niet tot alle - lees ons artikel op extranet (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren) voor meer informatie.
  • Andere nuttige bronnen: het Fotoarchief Vlaanderen van LNE, en Vlaanderen in Beeld. En kende u het archief van het Vlaams Instituut voor Archivering (VIAA) al?
  • Als de bovenstaande tips u niet hebben geholpen: hieronder volgt een lijst met de betere sites voor gratis stockfoto's ... maar wees je bewust van het feit dat u vaak rechten moet vermelden.

Als je gratis een uitstekend beeld kunt gebruiken, mag het geen hindernis zijn te vermelden wie de maker is. Ga daarbij vooral op zoek naar beelden die het volgende label meekregen volgens de Creative Commons licentie:

  • PDM (publiek domein, geen vermelding nodig),
  • CC BY (vrij zolang je de naam vermeldt) of
  • CC BY NC (net zo makkelijk in de nonprofitsector).

... of kijk na hoe u met een strengere licentie kunt omgaan. Voor een overzicht van de diverse soorten licenties, zie https://creativecommons.org/licenses/?lang=nl

Nuttige links i.v.m. stockfoto's e.d.

  • Begin uw zoektocht naar stockfoto's bv. bij dit exquise artikel van Jan Willem van Wessel (2014-08-27). Belangrijke tips: gebruik op Flickr onderaan de optie "'Only search within Creative Commons-licensed content' met daaronder de optie 'Find content to use commercially'" en "hoewel Tumblr of Pinterest op het eerste gezicht verwantschap vertonen met Flickr, is het af te raden die sites te gebruiken. Niet alleen omdat het vinden van toepasselijke foto's bij gebrek aan een goede zoekfunctie bijna niet te doen is. Het belangrijkste bezwaar is dat volstrekt onduidelijk is hoe de rechten geregeld zijn van de foto's die je er vindt. Er zijn meerdere gevallen van argeloze (her)gebruikers die een advocaat op hun dak hebben gekregen."
  • Nog een prima artikel: de tips van Amit Agarwal voor gratis hogeresolutiebeelden via www.labnol.org/internet/find-free-images/24990/ - met 18 aanbevolen sites én een goede tip om clichébeelden te vermijden: dubbelcheck de foto die je van plan bent te gebruiken eerst 's in Google Images. "You may have found a great photo that is perfect for your project but there’s a probability that several other websites are using the same image. It will therefore help if you do a reverse image search using Google Images to estimate the relative popularity of that image on the Internet."
  • Abonneer u gratis op Death to the Stock Photo of Little Visuals of Unsplash ... 
  • Liever retro? New Old Stock lijst vintage foto's op uit publieke archieven. 
  • Drie sites met collecties volgens categorieën: Pixabay en Picjumbo en IM-Creator. Update: bekijk ook 123RF voor rechtenvrije foto's, video's en muziek.
  • Erg creatief, maar onder voorwaarden (CC BY 3.0 met name): Superfamous van Folkert Gorter.
  • En kende u de gratis beelden van de gulle Ryan McGuire al?
  • Op Tumblr maar kosjer: het werk van Tomas Laurinavicius van Refe.
  • Specifiek voor achtergronden en weerkerende patronen: the Pattern Library.
  • Soms weet je nog niet welk beeld je precies gaat gebruiken, maar wil je op je webpagina al even een probleemloos beeld als "placeholder". Dan zijn http://dummy-image-generator.com/ en http://placehold.it/ handige tools.
  • En hier kun je ook van een woord of een stuk tekst een beeld te maken, als placeholder: http://dummyimage.com/.

Icoontjes & software om zelf afbeeldingen te maken of bewerken

Welke beeldsites of software zou ù aanraden? Deel uw tips met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Update: de Vlaamse Ouderenraad lanceerde op 2014-10-01 een online fotodatabank met 'levensechte' beelden van oudere mensen want "De manier waarop ouderen in beeld komen, is vaak heel rooskleurig of net zeer zorgelijk. Er worden geregeld stereotiepe beelden gebruikt, rimpels rechtgetrokken of tanden gebleached. Vele organisaties en media ervaren een gebrek aan bruikbare, realistische foto's van ouderen." Om aan de beelden te geraken organiseerde de Vlaamse Ouderenraad een grootschalige fotowedstrijd: Oud in the picture. Meer dan 400 amateurfotografen, organisaties en andere geïnteresseerden stuurden 2600 foto's in; ze zijn te gebruiken "conform de wetgeving op het vlak van het auteursrecht".  Zie: www.vlaamse-ouderenraad.be/fotodatabank/

Collega Veerle Van den Broeck schreef deze waarschuwing i.v.m. beelden downloaden en Frank Hussman focuste op vijf fotostocksites en drie doehetzelf-tools qua "tekst toevoegen om de afbeelding meer uniek te maken of in lijn met jouw huisstijl" (Frankwatching 2016-03-28).

En dit artikel van Pamela Wilson (2015-10-13) is ook de moeite: "How to fully engage your readers' brains with images".


Vrijdag 29 augustus

Hoe begin je aan (re)branding en een sustainable corporate story (intro)

Partituur van Baude Cordier's rondo over liefde, Belle, Bonne, Sage ontleend aan http://nl.wikipedia.org/wiki/Baude_Cordier

Bij reorganisaties komt verandercommunicatie kijken. Hoe je die aanpakt, beschreven we hier vorige maand. Maar vooraleer je kunt communiceren wat de nieuwe situatie wordt, moet je natuurlijk eerst het verhaal van die nieuwe realiteit schrijven. Daarbij zul je met je nieuwe identiteit vooruitgang willen boeken in het oog van de buitenwereld (zowel intern als extern). Vanuit wat je weet over hoe je stakeholders je zagen & zien, en waar ze op hopen, kun je een sterkere identiteit opbouwen én geloofwaardiger communiceren.

Een sterke methode om eraan te beginnen is de reorganisatie te benaderen als de creatie van een goed onderbouwd een breed gedragen verhaal, dat daardoor minder kans op slijtage zal vertonen. Een sustainable corporate story (SCS) noemen ze dat in het jargon. Een partituur die elke betrokkene op zijn manier kan spelen, zo u wil.

Kenmerkend voor een SCS is dat iedereen de hoofdtonen van de partituur leert en accepteert. Dat kan bijvoorbeeld door er veel over te praten, waardoor een gemeenschappelijke interpretatie ontstaat. Men moet echter accepteren dat interne betrokkenen varianten moeten kunnen maken op de hoofdtonen van het verhaal, waardoor zij in staat zijn accenten in de SCS te benadrukken die hun overtuigingskracht ten goede komen in de communicatie met de voor hen essentiële stakeholders. Daarmee wordt een SCS eerder een vorm van jazz dan een traditionele vorm van klassieke muziek. In een klassiek orkest worden de leden geacht de mission statement weer te geven, terwijl we hier te maken hebben met jazzmusici die een interpretatie moeten maken van de hoofdtonen die door de groepsleden zijn weergegeven. Een SCS is een dynamische entiteit, geen statische. Dat betekent dat het verhaal nooit af is ; het is levend, zoals de organisatie dat zelf ook is. De effectiviteit van het verhaal zal verbeteren als het verhaal elke keer opnieuw wordt verteld.

Zes stappen om tot een sustainable corporate story te komen. In hoofdstukken 5 & 6 van zijn boek "Identiteit en imago - recente inzichten in corporate communication - theorie en praktijk. 3e geheel herziene druk" (Den Haag: Academic Service / SdU 2003, ISBN 9052613397 [klik hier voor een pdf van 1MB met de inhoudstafel en het eerste hoofdstuk van de 4e druk, ISBN 9789052617640]) beschreef Cees B.M. van Riel (professor corporate communication in het departement Business-Society Management van de Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit Rotterdam) deze zes stappen:

  1. Interne besluitvorming en positioneren.
  2. De werkelijke en gewenste organisatie-identiteit vaststellen.
  3. Reputatie-analyse en trends in de publieke opinie.
  4. Creëren en bevestigen van de sustainable corporate story aan de hand van vier criteria.
  5. Implementatie van de uiteindelijke versie van de SCS ... naar een partituur in zeven stappen.
  6. Monitoren (en eventueel herpositioneren - de zes stappen zijn cyclisch te doorlopen).

Klik hier voor een uitgebreide beschrijving van die zes stappen in ons volledige artikel "Hoe begin je aan (re)branding? 6 stappen bij het schrijven van een sustainable corporate story".


Extra aanbevolen literatuur:

Wat vindt u aanbevelenswaardige artikels of boeken? Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan a.u.b.


Woensdag 30 juli

Scrummen in de praktijk: hoe begin je eraan?

Projecten die aanslepen omdat ze als een harmonica worden uitgerokken over verschillende maanden, waarbij de focus zoek raakt omdat je zo onmogelijk "in de zone" kunt blijven? Energie die verloren gaat omdat de volgende vergadering pas over vijf weken kan doordat iedereen ook andere projecten heeft lopen? Derden die ondertussen niet worden geraadpleegd en daardoor pas aan het einde met fundamentele opmerkingen komen? En die niet begrijpen hoe het project zo lang kon duren zonder dat ze erbij werden betrokken? Herkenbaar?

We hadden het hier al eerder over sprinten & scrummen en over agile ontwerpen of wendbaar werken als antwoord op zulke problemen, ook als je geen sites of software bouwt. "Is scrummen duurder? Pieter Jongenius: 'Onze ervaring is dat de kosten ongeveer gelijk zijn aan die in traditionele methoden. het resultaat echter wordt sneller behaald, heeft meer kwaliteit, je zet disciplines direct bij elkaar die anders ook aan hetzelfde project hadden gewerkt.' In een scrummethode werken ze gefocust en intensief samen, met hoge snelheid, is men gezamenlijk verantwoordelijk. Gaandeweg al worden resultaten geboekt. De ervaring is dat er veel minder rework is: 'Als er iets niet klopt, herstelt men dat meteen; de verificatie zit nu in het team en niet achteraf'." (Bron: Douma's artikel, zie verderop.)

Hoe begin je nu precies aan dat scrummen? Meer openheid creëren en je team organiseren volgens het model van een redactie volstaan daarom niet. Godfried Knipscheer nam de handschoen op voor de afdeling Communicatie. Zijn belangrijkste inzichten:

  • "Iedereen kent wel die tekening van de schommel en de boom over hoe ICT-projecten kunnen mislukken, of sarcastische uitspraken als 'you wait nine months and then the screaming starts'. Helaas heel herkenbaar ... maar tegelijk zag je webontwikkelaars zelf nieuwe wegen zoeken én vinden. Nadat ik op deze blog zag dat agile werken ook voor de communicatieplanning werd aanbevolen, ben ik me gaan afvragen hoe wij het in onze eigen projecten zouden kunnen aanpakken.
  • De kerngedachte is om zaken niet meer van A tot Z te gaan plannen en uitwerken, maar ze pragmatischer te benaderen. Werken met tussentijdse opleveringen zorgt niet enkel voor quick wins en de bijhorende bevrediging een resultaat in handen te hebben. Het laat ook toe bij te sturen én bij te leren uit wat je al gedaan hebt, telkens weer. Evalueren wordt zo iets dat je frequent doet in plaats van als een eenmalig verplicht nummertje achteraf. Dat je die reflex kweekt is ook essentieel. [En het rijmt goed met een real time marketing aanpak - nvdr.]
  • Praktisch betekent dat: opdelen. Werken in cycli van 2 à 3 weken, de zgn. sprints. En per sprint bekijk je: wat hebben we al, wat hebben we vorige keer wel en minder goed gedaan, en hoe gaan we onze eerstvolgende sprint aanpakken? Dat is echt afvinken en attribueren zonder inhoudelijke discussies, hoogstens "wat heb ik gedaan, wat ben ik van plan, waar zit ik vast, wat of wie heb ik nodig". Zo vermijd je dat mensen klem komen te zitten, iets als een onoverkomelijke berg aanvoelen. Het is integendeel motiverend, dingen worden behapbaar, men gaat zich als groep verantwoordelijk voelen voor elkaar, wilt niet afgaan. Als je het werk goed verdeelt, krijg je een echt samen-gevoel.
  • Allereerst begin je met een grote brainstorm over wat er allemaal bij je project komt kijken, wat zeker moet gebeuren en wat goede ideeën zouden kunnen zijn. Want je moet natuurlijk van in het begin een totaalvisie op je project hebben. Bv. "we werken aan een nieuw intranet" wordt dan de hoofdnoemer waaraan elke deeltaak blijft gerelateerd worden. Zo kun je ook toetsen of je nog wel het essentiële aan het doen bent, vermijd je tunnelvisie of ongepast perfectionisme.
  • Die brainstorm kun je nog heel fysiek aanpakken, bv. door post-its op een grote muur te plakken. Dat is makkelijker als je veel items moet ordenen, maar ook heel leuk want je zet het hele team aan het werk - iedereen is betrokken, iedereen beslist mee hoe het project gefaseerd wordt. Al kun je met deze manier van werken altijd nog deelprojecten van volgorde veranderen als het moet.
  • Na die brainstorm ga je dat alles groeperen en ordenen in een zgn. backlog. Daarin sorteer je alles volgens prioriteit, en zo kom je dan tot deelprojecten: wat moeten we eerst doen als voorwaarde om aan dat andere te kunnen beginnen? Op die manier komen zowel abstracte dingen (bv. stakeholdermanagement) als praktische klussen (bv. sessies organiseren) naar boven. En dan stel je bv. vast dat je het ene al bewezen hebt te kunnen maar dat je dat andere veel meer in het oog moet houden en misschien weer opsplitsen in een reeks tussensprints die de voorwaarden scheppen.
  • Na zo'n kickoff ga je er ook wat orde in willen brengen, en daarvoor bestaan ondertussen ook prima softwaretools ter ondersteuning. Die dwingen je in de logica van dat agile plannen want je moét een backlog aanmaken, dingen toewijzen, afvinken of van status veranderen ... Je hoeft dus niet in Excel te gaan knutselen.
  • Het is ook heel handig om die tool tijdens een sprint op de muur te projecteren en de aanpassingen gelijk in te voeren, of zaken te gaan herindelen. Iedereen kan er nadien weer in, want het is een webtoepassing. En doordat je elkaar frequent ziet, ga je ook minder mailen, waarvan we de nadelen genoegzaam kennen.
  • In onze afdeling hebben we uiteindelijk gekozen voor Planbox, met licenties voor een vijftiental medewerkers (ze rekenen per jaar, niet per project, dus dat blijft eenvoudig en betaalbaar, en voor wie meekijkt is het zelfs gratis). Er bestaan ook app-versies van (Android, iOS, andere) en het werkt net zo handig op een tablet als op een gewone pc.
  • Je hebt ook complexere tools zoals Jira, voor organisaties die al verder staan ... Het evolueert sowieso, softwarematig, maar ook wat je als team aankunt. Maar niet elke project- of samenwerkingssoftware is geschikt; bv. Podio heeft de methodiek niet ingebakken.
  • Wat ook heel leuk is aan sprints, is dat je aan planning poker moet doen. Eerder dan taken te begroten in werkuren, moet je er punten aan geven: 0,5 / 1 / 2 / 3 / 5 / 8 /13 / 20 / 40 of 100 met name - zo'n beetje volgens de Rij van Fibonacci. Dat verloopt veel intuïtiever. Eerst maakt ieder voor zich een inschatting, en nadien pas komen alle kaarten op tafel, wat dan vanzelf tot discussies leidt als "zo véél, wat verstà jij er dan onder". Meestal moeten enkel de teamleden met de hoogste en de laagste score hun redenering uitleggen, en daarna kun je al gaan herscoren à la "we zullen die 13 op 8 zetten". Zulke dingen maken het samenwerken leuk, al moet je wel gedisciplineerd blijven wat betreft kort maar krachtig vergaderen. Staand vergaderen is daarvoor het meest geschikt.
  • Na verloop van tijd leer je als team bv. "wij kunnen veertig punten per week aan". Als je dan naar je totale planning kijkt, ga je die ook veel realistischer kunnen herberekenen, en krijg je een duidelijke horizon in de tijd.
  • Je kunt ook veel efficiënter gaan plannen tussen teams of in een periode. Bv. terwijl een deelteam met een sprint bezig is, zijn de collega's van de redactie weer even vrij om met hun reguliere publicatie bezig te zijn, waarna ze verderop in het project weer inspringen met hun specifieke talent voor een andere sprint. Zo creeër je synergie eerder dan dat je het ene team op het andere laat wachten. Je leert elkaar beter kennen en kunt organischer op elkaar inhaken. En een onverwacht voordeel is misschien ook dat je sneller van elkaar doorkrijgt wanneer iets niét gaat lukken: beter fail fast dan een miskraam na negen maanden.

Aanvullend aanbevolen:

Bent ù al aan het scrummen? Kent u praktijkvoorbeelden? Deel ze met ons a.u.b. - via de reacties hieronder, of mail ons met het oog op een vervolgartikel. (Om te reageren klikt u op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Update: Godfried Knipscheer schreef ondertussen een samenvattend artikel met als titel"Agile projectmethode voor communicatieprojecten" (pdf van 350 kB).

Op 2015-09-08 verscheen "Scrum bij andere projecten dan ICT? Hoe werkt dat? Scrum-ervaringen bij Pluryn" van auteur, socioloog, managementconsultant, emeritus hoogleraar én redacteur van ManagementSite Willem Mastenbroek.

En op Managementsite staan ook enkele boeiende artikels, bv.


Maandag 19 mei

Merkcoherente perskamers: waarom & hoe begin je eraan? (intro)

Beschrijving van de werking van de merkcohernte perskamer ("brand newsroom" is accurater dan "online perskamer"). Rechtsonder op de illustratie moet ook nog "SEO" staan.

Online perskamers (Nederlands jargon voor brand newsrooms) zijn in - misschien wel in de eerste plaats omdat ze de spil kunnen vormen van alle communicatie-inspanningen, en zo ook model staan voor een nieuwe, geïntegreerde manier van werken. Zie ook onze eerdere blogpost over #inthemoment De kunst van het campagnevoeren in real-time of ToeComSt-strategie 3.2 hier.

Maar hoe ga je er concreet mee aan de slag? En waarom begin je er precies aan? En kunnen we "brand newsroom" niet beter vertalen als "merkcoherente perskamer", want online is belangrijk maar niet het enige?

We harkten voor u een aantal artikels bij elkaar, en vatten de belangrijkste argumenten en aanbevelingen samen in één handige longread ;-)

U vindt het volledige artikel "Merkcoherente perskamers: waarom & hoe begin je eraan?" hier.


Maandag 12 mei

Standaardwerk: In duidelijk Nederlands

Kaft van de 3e editie van In Duidelijk Nederlands (Taaltelefoon 2012)

Tussen alle theorie over online perskamers door even aandacht voor een klassieker in ons vak: In Duidelijk Nederlands. Spreken en schrijven voor iedereen. 3e druk. (Brussel: Taaltelefoon.be 2012). De recentste editie kan als pdf (2 MB) worden gedownload via deze pagina op de site van onze collega's van de Taaltelefoon, of online worden geraadpleegd (de titels van de hoofdstukken staan horizontaal klikbaar boven de broodkruimel). U vindt daar trouwens ook hun Formulierenleidraad (2003, pdf van 6,4 MB).

Of het nu gaat over schrijven voor het web of voor ouderwets drukwerk, correcte taal is voor elke ambtenaar 'n must. Maar belangrijker nog is vooraf goed nadenken wat u met uw tekst wilt bereiken, voor wie die is bedoeld, hoe die het best wordt opgebouwd afhankelijk van het kanaal waarin die in omloop wordt gebracht, en zo voort. Pas aan het einde van de publicatie komen specifieke taaltips in beeld, en behalve de typische aanbevelingen over woordenschat en grammatica is er ook specifieke aandacht voor brieven, e-mails, telefoongesprekken en verzorgde uitspraak.


  

Ga naar eerdere blogitems

Pagina afdrukken Tip een collega over deze pagina