ga naar de navigatie ga naar de inhoud

Opgelet!Schijnbaar begrijpt uw browser geen Cascading Style Sheets of u hebt e ondersteuning voor CSS uitgeschakeld. Dat is niet erg, maar besef dat u momenteel een andere lay-out ziet dan de ontwerpers van deze site bedacht hebben.

Een site over Vlaamse overheidscommunicatie

Communicatie homepagina

Communicatieblog

RSS
Woensdag 9 november

Denk mee over de Vlaamse overheid

DenkMeeBanner voor de online bevraging van de Vlaamse overheid i.v.m. het groenboek & het nieuwe bestuursdecreet - cf. https://overheid.vlaanderen.be/denk-mee

Welke Vlaamse overheid is vandaag én morgen nodig om de uitdagingen aan te pakken? Hoe moet ze beleid maken? Hoe kan ze haar dienstverlening nog verbeteren? Hoe kan ze zich nog beter organiseren?

Na heel wat intern overleg maakte de Vlaamse overheid een groenboek met dertig voorstellen. Iedereen mag reageren. Het groenboek zelf gaat naar het Vlaams Parlement, de Strategische Adviesraden, andere adviesraden, grote middenveldorganisaties, lokale besturen ...

Om ook de stem te horen van geïnteresseerde burgers, verenigingen allerhande, en individuele werknemers van de (Vlaamse) overheid, is er ook een online bevraging over de dertig voorstellen. Die staat tot het einde van 2016 hier online. Bij de open vragen kan iedereen eigen voorstellen doen.

Alle reacties komen in een publiek verslag. Daarna moet de Vlaamse overheid bekijken welke prioriteiten ze zal leggen en welke voorstellen op welke termijn praktisch en financieel haalbaar zijn. De reacties zijn nuttig voor het nieuwe Vlaams bestuursdecreet, voor hervormingen waar we nu al mee bezig zijn, en voor nieuwe initiatieven.

Er wordt natuurlijk ook intern gecommuniceerd. En in de week van 7 november 2016 verschijnen er online banners over de bevraging op de sites van De Standaard, De Morgen, Knack en Het Laatste Nieuws.

Wilt u helpen om de bevraging mee bekend te maken? Graag! Mail dan naar denkmee@vlaanderen.be voor een kant-en-klaar tekstje en beeldmateriaal.

Meer informatie, de bevraging en het volledige groenboek vindt u op https://overheid.vlaanderen.be/denk-mee.


Donderdag 22 september

Spreek, schrijf en film niet in clichés - ook niet in je eigen kanalen

 

"Ga op zoek naar het verhaal achter de clichés en werk een reportage uit die getuigt van genuanceerde beeldvorming en gelinkt is aan een of meer van deze vijf thema's:

  1. armoede
  2. gender
  3. handicap
  4. herkomst of
  5. seksuele identiteit."

Met die opdracht lanceerde het team Gelijke Kansen in Vlaanderen van het Agentschap Binnenlands Bestuur van de Vlaamse overheid De Clichékillers - in essentie vooral een wedstrijd om studenten journalistiek aan te sporen om niet in clichés te spreken, schrijven of filmen. Uiteraard nemen niet enkel nieuwkomers in de journalistiek maar ook alle oude rotten op onze eigen redacties die tips eveneens ter harte ;-)  Lees er alles over op http://declichekillers.be/ !


Gelijke Kansen Vlaanderen is ook betrokken bij de Week van het Universal Design die plaatsvindt tussen 7 en 14 oktober 2016 - zie ook www.gelijkekansen.be/Praktisch/Campagnes.aspx ...


Terzijde : www.communicerenmetarmen.be haalde ondertussen alweer het AnySurfer label. Hoera!


Maandag 12 september

Raamovereenkomst om het merkverhaal en de huisstijl toe te passen in al uw communicatie

Nieuwe kantoorartikelen in de huisstijl - afbeelding ontleend aan http://www.ditisvlaanderen.be/nl/nieuwe-kantoorartikelen-de-huisstijl

Nieuw sinds 2016-09-12: een raamovereenkomst om het merkverhaal en de huisstijl toe te passen in al uw communicatie, onderverdeeld in vier percelen (zgn. bestellingsopdrachten):

  1. digitale en niet-digitale huisstijl
  2. maken van filmpjes
  3. maken van foto’s
  4. (her)schrijven van teksten.

Meer info hier ; op het extranet (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren) maakten we ook een overizcht van alle raamovereenkomsten die relevant kunnen zijn voor wie bij de Vlaamse overheid in het communicatievak werkt. Voor wie daar geen toegang toe heeft, is er de Dienstencatalogus.


Vrijdag 19 augustus

Druk uw eigen personeelsmagazine-van-de-Vlaamse-overheid

Detail uit http://13.vlaanderen.be/maak-je-eigen-krant (screenshot d.d. 2016-08-19).

Toen het personeelsmagazine 13 begin dit jaar volledig digitaal ging, wist de redactie dat zo’n dertien (!) procent van alle personeelsleden op het werk niet op het internet kan bij gebrek aan een computer of smartphone. Die collega’s lopen zo veel nieuws mis.

Speciaal voor entiteiten die veel personeelsleden zonder internet in de rangen hebben, staat op de 13-website nu de functie maak je eigen krant. Vlaamse ambtenaren kunnen daar zelf een selectie maken van de artikels die ze in "hun krant" willen opnemen. Die komen dan mooi onder elkaar in een pdf-bestand.

Print een 13 krant op maat

Vervolgens moet je weinig meer doen dan die pdf afdrukken en aan alle collega's bezorgen die zelden of nooit online komen. Hoe alles precies in z'n werk gaat leest u op http://13.vlaanderen.be/maak-je-eigen-krant ...

De functie is bv. ook handig om aan geïnteresseerde gepensioneerden aan te bieden, als uw entiteit een actieve gepensioneerdenwerking heeft.

13-nieuws via RSS op uw eigen intranet

Extra: vanaf nu kunt u het 13-nieuws automatisch op de eigen website tonen met deze RSS-feed: http://13.vlaanderen.be/rss.

Hoe u de RSS-feed precies in uw website integreert, zoekt u het best op in de handleiding van uw content management systeem (cms). In Kañooh gebeurt het bijvoorbeeld op deze manier.

(Wat RSS is vindt u hier uitgelegd.)


Woensdag 13 juli

Nieuwe normen Vlaamse overheidscommunicatie in werking vanaf 2016-07-23

Detail uit de Vlaamse Codex: art. 5 van het decreet van 17 juni 2016 houdende de normen voor de Vlaamse overheidscommunicatie

We hadden ze eerder al aangekondigd: de nieuwe normen voor de Vlaamse overheidscommunicatie.

Ondertussen zijn ze een feit. Vandaag 2016-07-13 werd het decreet van 17 juni 2016 houdende de normen voor de Vlaamse overheidscommunicatie gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, p. 43.925.

Het decreet treedt in werking tien dagen na die publicatiedatum - dus op 2016-07-23.

Voor de tekst van het decreet kunt u terecht in de Vlaamse Codex. We schreven ook een artikel met extra duiding dat u terugvindt via onze navigatie hierboven : Overheidscommunicatie > Communicatieregels en -richtlijnen > Normen voor overheidscommunicatie. De normen zijn nu eenvoudiger & duidelijker, o.i..

Op ons extranet (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren) staan ook


Donderdag 7 juli

Raamovereenkomst communicatie-onderzoek

Detail uit het logo van Ipsos, de firma aan wie de raamovereenkomst voor communicatie-onderzoek werd toegewezen

Sinds 2016-07-07 kunnen entiteiten van de Vlaamse overheid gebruik maken van de raamovereenkomst voor het uitvoeren van pretests en effectmetingen van communicatie-initiatieven (en aanverwant communicatie-onderzoek). Het betreft een van de twee percelen van de overheidsopdracht Onderzoek voor Communicatie en Beleid.

Voor meer informatie:


Maandag 4 juli

Business to Business Press & Communication Awards 2016

Detail uit http://btobpresscom.be

Wilt u zo'n award winnen? Dien dan een dossier in in september - meer info op http://btobpresscom.be/nl/contest !

Hier meer over de vorige editie: http://communicatie.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=1205 ...


Maandag 30 mei

Jaarverslag met cases en resultaten van de kwaliteitsmeting

Foto Burgerkabinet CJSM 2015-09-19 cf. https://cjsm.be/cultuur/themas/overkoepelende-themas/burgerkabinet

De Vlaamse Regering nam op vrijdag 27 mei 2016 akte van het communicatiejaarverslag over het werkjaar 2015. In het verslag staan

  • zeventien interessante realisaties uit 2015
  • een overzicht van de media-aankopen
  • de resultaten van de recentste kwaliteitsmeting van het communicatiebeleid.

Het staat online op Vlaanderen.be/communicatiejaarverslag.

De Vlaamse overheid heeft tijdens deze legislatuur vijf doelstellingen voor het communicatiebeleid. In het communicatiejaarverslag vertellen medewerkers over concrete projecten uit 2015 waarmee ze die doelstellingen in de praktijk hebben gebracht. Bijvoorbeeld:

  • het burgerkabinet voor het cultuurbeleid (zie illustratie hierboven)
  • werken met persona's bij Kind en Gezin
  • de online statistieken van het Vlaams Verkeerscentrum
  • de evolutie van Klasse van push- naar pullcommunicatie (zie ook ons artikel van 2015-09-23)
  • interne communicatie bij de reorganisaties bij Landbouw en Visserij en het Agentschap overheidspersoneel
  • coherente communicatie over de ontwikkeling van het havengebied Antwerpen
  • onderzoek en evaluatie van de zwerfvuilcampagne.

U vindt er meer over in het jaarverslag, en zie ook de presentaties over een aantal cases op onze extranetpagina over de infosessie op 2016-05-17 (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren).

Het communicatiejaarverslag geeft ook een overzicht van de media-aankopen in 2015. In totaal kochten de Vlaamse overheidsdiensten voor bijna 14 miljoen euro mediaruimte. Dat is 16% minder dan in 2014. De daling is procentueel het grootst bij magazines en vakbladen, commerciële radio, regionale televisie en bioscoop.

Jaarlijks meet de Vlaamse overheid de kwaliteit van haar communicatiebeleid - u leest er meer over in ons artikel "kwaiteitsmonitoring".  De vier verbeterpunten die na de vorige metingen werden geselecteerd, blijven behouden:

  1. integratie van communicatie in het beleid
  2. verbetering van de interne communicatie
  3. onderzoek benutten voor kwaliteitsverbetering
  4. heldere profilering van de Vlaamse overheid.

Dat laatste verbeterpunt maakt een sprong vooruit dankzij de steeds betere implementatie van de huisstijl, maar inhoudelijk heeft de Vlaamse overheid nog geen helder profiel. De sterkste punten van de communicatie van de Vlaamse overheid zijn haar centraal informatiepunt, haar klantvriendelijke reactie op vragen en klachten en regelmatig onderzoek naar de tevredenheid van de medewerkers.


Donderdag 26 mei

Wint ùw entiteit de Effiica-prijs voor de Vlaamse overheid?

EFFIICA beeld ontleend aan www.bvic.be/effiica2016

Gaat ù 'm namens de Vlaamse overheid in de wacht slepen, die nagelnieuwe prijs van de Belgische Vereniging voor Interne Communciatie? "EFFIICA staat voor EFFiciëntie & Innovatie in Interne Communicatie Award. Deze prestigieuze prijs reikt BViC dit jaar voor de eerste keer uit. We belonen ermee innovatieve projecten die een significante bijdrage geleverd hebben aan de interne communicatie van een organisatie, en die een duidelijk meetbaar resultaat hebben opgeleverd. Een paar voorbeelden kunnen dit verder verduidelijken:

  • innovatieve interne campagnes (bv. rond veiligheid, kwaliteit, ...)
  • nieuwe technieken / technologie (bv. intern social collaboratieplatform, ...)
  • innovaties op bedrijfscultureel niveau (bv. aanwakkeren bedrijfsfierheid, ...)
  • verbeteringen in managementcommunicatie (bv. managementstijl, vergadertechniek, ...)
  • innoverende interne opleidingen (bv. cocreatie, bedrijfstheater, ...)"

Deadline: 2016-06-15. Meer info:

Inspiratie nodig om 'm volgend jaar zéker te winnen?

Uitsmijter: moeten we het niet minder hebben over die vooral verschil aanduidende, eerder gesloten term "interne communicatie" (typisch gebruikt in tegenstelling tot "externe" - lees: open communicatie) ... en meer over "samenwerkingscommunicatie"? Toegegeven, samen werken is slechts één van de doelen waar die interne communicatie voor dient, zij het een erg belangrijk. Door een van de eigenlijke, achterliggende doelen manifest in beeld te brengen, stellen we de zaken terug op scherp, en vermijden we die valkuilen van de middelencommunicatie (die Erik Reijnders zo goed beschreef) ook vlotter.

Samenwerkingscommunicatie past ook beter bij het doen stromen van informatie, een kernbegrip in onze netwerkgebaseerde samenleving waarin ook de organisatiemodellen steeds participatiever worden. Want we verbinden vaak niet enkel met onze collega's maar ook met onze belanghebbenden over de organisatiegrenzen heen, toch? Erg interessant leesvoer als het gaat over "samenwerkingscommunicatie" is alvst het artikel "Conversations and narratives are the new documents" van Esko Kilpi (2015-11-25) ... en nog zoveel meer op https://medium.com/@EskoKilpi ...


Andere award, andere deadline (verlengd tot 2016-08-31): de European Public Communication Award 2016 (pdf van 128 kB) die jaarlijks wordt uitgereikt tijdens EuroPCom.


Donderdag 12 mei

Laat ù Generatie Fragmentatie uw organisatie doorlichten?

Mindmaptekening "How to focus in the age of distraction" van Learning Fundamentals (2016) http://learningfundamentals.com.au/presentations/focus/

1/3 - Heet van de naald: Apestaartjaren 6, een onderzoek naar mediagebruik afgenomen bij 330 kinderen en 3300 jongeren. Lees er hier alles over:

2/3 - "Hoe kijken naar jongeren naar je organisatie? Je kunt het hen nu zelf vragen. De jongeren komen je organisatie doorlichten. Op 24 mei (Hasselt) en 2 juni (Gent) kun je tijdens een ontbijtsessie leren wat vorige doorlichtingen hebben opgeleverd." Meer info op de sites van de organisatoren:

3/3 - En wie is de huidige generatie jongeren? Onno Hansen schreef er een fascinerend artikel over voor Frankwatching (2016-05-10). Ze "vertoont opvallend gedrag in de klas. Ze kunnen zich slechts kort op iets focussen en abstract denken is een uitdaging. Verder overheersen extreme meningen van leerlingen tijdens discussies in de klas, die emotioneel worden verwoord en verdedigd. De uitkomsten van ons onderzoek wijzen er niet op dat jongeren radicaliseren of steeds dommer worden. De opvallende gedragingen zijn het gevolg van een onderliggende oorzaak: jongeren zijn gefragmenteerd.

Het fragmentatieproces dat veel jongeren in zijn greep houdt, begint bij de wereld van volwassenen. Wij hebben een maatschappij ingericht waarbinnen ontwikkelingen en gebeurtenissen elkaar in een razend tempo opvolgen. (...) Volgens socioloog Zygmunt Bauman is onze samenleving vloeibaar geworden: alles verandert te snel voor ons om nieuwe routines te kunnen ontwikkelen of tot reflecties te kunnen komen. Media, die het nieuws voor ons zouden kunnen duiden, richten zich met name op soundbites, scoops en extreme uitspraken. (...) Op sociale media heersen ultrakorte berichtjes en memes, terwijl menig online discussie bestaat uit een uitwisseling van gesloten opvattingen en trollende berichten. En het gebruik van technologie als zodanig leidt ertoe dat onze keuzen meer op de korte termijn gericht zijn.

Ook op school en in het gezin wordt gefragmenteerd. In reactie op onze vloeibare tijden wordt alles volgepland. Leraren zijn overbelast door alle extraatjes die zij moeten verzorgen ten behoeve van het welzijn van hun leerlingen, terwijl veel ouders hun kinderen van pianoles naar voetbaltraining slepen. Simpele gesprekken met ons als volwassenen die voor jongeren als kader om de werkelijkheid te begrijpen kunnen fungeren, voeren wij zelden met hen. (...)

Jongeren versterken zelf ook hun eigen fragmentatie. Bovenop de processen die in gang gezet zijn door volwassenen, houden jongeren hun eigen ‘cirkel van fragmentatie’ in stand. Deze cirkel begint met het multitasken van veel jongeren. Zij chatten, doen hun huiswerk, kijken een YouTube-video en leggen tegelijk aan hun ouders uit dat zij hun examen van morgen prima onder controle hebben. Helaas is ons menselijk brein niet goed in multitasken. Hoe meer activiteiten wij tegelijk doen, hoe minder informatie in ons brein wordt opgenomen. En hoe meer kans wij hebben dat de informatie ons wel bereikt op een plek waar wij deze nooit meer kunnen terugvinden. Bovendien heeft ons brein na het afronden van een activiteit vijftien minuten nodig om zich weer te kunnen concentreren - en deze tijd krijgt ons brein niet van ons. Het multitasken binnen een gefragmenteerde samenleving maakt dat jongeren slechts kleine hapjes informatie uit de informatiestroom tot zich nemen. (...)

De informatie binnen het kortetermijngeheugen is een van de twee bronnen waaruit het langetermijngeheugen put om onze persoonlijkheid vorm te geven. Deze bron levert gefragmenteerde indrukken. De andere bron voor het langetermijngeheugen wordt gevormd door de dromen en wensen die wij hebben met betrekking tot onze toekomst. Bij het merendeel van de jongeren zijn deze dromen en wensen slechts gericht op de korte termijn. (...) Het gebrek aan een coherent interpretatiekader zorgt er ook voor dat veel jongeren moeite hebben met abstract denken. (...)

Aan het gefragmenteerd zijn, kleven gelukkig ook voordelen. Gefragmenteerde jongeren kunnen zich gemakkelijker verliezen in activiteiten als gamen en in een staat van flow komen. En zij hebben minder routines die hen hinderen bij het reageren op nieuwe situaties. Het best is dit zichtbaar met betrekking tot technologie. Daar waar volwassenen technologie benaderen met behulp van bewezen successtrategieën, gaan jongeren in de regel veel onbevangener te werk. Zij proberen de raarste dingen uit om iets werkend te krijgen. Dat is dan ook een belangrijke reden dat zij zich meer op hun gemak voelen met technologie dan volwassenen. Het is ook een belangrijke reden waarom zij denken te kunnen multitasken. En zo sluit de cirkel van fragmentatie zich."

Hansen schreef dat artikel als vervolg op eerdere artikels op Frankwatching n.a.v. de eerste uitkomsten van Europese projecten als Dynamic Identity en IDentifEYE, en het basisrapport "Youngster identities in the context of online communication, new techologies and visual information" (2015-12). Hij trekt acht duidelijke conclusies uit dat onderzoek:

  1. Jongeren prefereren asynchrone communicatie
  2. Jongeren hebben geen kant-en-klare identiteitsnarratie
  3. Communicatie tussen generaties is problematisch
  4. Jongeren claimen altijd zichzelf te zijn
  5. Nieuwe technologie is een sleutel om jongeren te openen
  6. Jongeren zijn 'digital naives'
  7. Multitasken berokkent schade aan de identiteiten van jongeren
  8. Volwassenen moeten zich bijscholen.

Uitsmijter: "So long social media: the kids are opting out of the online public square" (Felicity Duncan, 2016-02-02).


Maandag 25 april

Over webrichtlijnen, trefdagen, govjams & andere digitalia

Filip Callewaert: "Information is for action, not for storage" (IMGent 2016-02-05)

Wat zijn de belangrijkste webrichtlijnen? Een leerrijke introductie tot de materie is het artikel "Webredacteuren opgelet: voldoet je content aan deze richtlijnen?" van Rens Boogers (Frankwatching 2016-04-25). Hij reikt er bv. tools in aan als

leerden we dan weer kennen via Toets! - de Yammergroep over gebruiksvriendelijke & toegankelijke websites (enkel euh toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren) van de dienst Diversiteitsbeleid van de Vlaamse overheid. Aanrader! De dienst organiseert bovendiendrie opleidingen webtoegankelijkheid op 20 en 27 juni : voor webredacteurs, voor webontwikkelaars en voor "het brede publiek" onder Vlaamse ambtenaren.

Boogers schreef z'n artikel naar aanleiding van de lancering van Digitoegankelijk.nl - een initiatief van het Nederlandse Logius dat in de plaats komt van Webrichtlijnen.nl. Op die site zowel praktische richtlijnen, bv. over pdf's, als artikels over "de toekomst van het toegankelijkheidsbeleid". (Zoals u in deze update hier onderaan kunt lezen, is ook prof. Ilse Mariën daar momenteel mee bezig.)


Aan Vlaamse e-government zijde organiseert het Agentschap Informatie Vlaanderen op 2016-06-09 een Trefdag in het Gentse ICC - bekijk hier het uitgebreide programma (pdf van 95,6 kB) en hier enkele van hun smaakmakerfilmpjes.

De jaarlijkse Open Data Dag Vlaanderen vindt niet meer apart plaats maar is opgegaan in deze trefdag.

Kort daarvoor vindt onder het wereldwijde motto "48 hours to rock the public sector" de V-Gov-Jam 2016 van de Vlaamse overheid plaats, op 1 en 2 juni 2016, opnieuw in Gent.

Ook de moeite: de Broodje Burger sessies van het team Vereenvoudiging van datzelfde agentschap. De tweede sessie volgt in september, de eerste vond zopas (2016-04-22) plaats, met excellente presentaties van:

  • Davy De Laeter over de indrukwekkende expansie van Uit in Vlaanderen en de Uitpas ; u verneemt ook meer over hun CRM-strategie via dit uitgebreide artikel: www.cultuurmarketing.nl/cases/uitpas-crm-culturele-voordeelkaart-vlaanderen/
  • Lies Van Cauter van Audit Vlaanderen (en daarvoor het Instituut voor de Overheid), over wat er vaak misloopt bij ICT-projecten bij de overheid en de lessen die we daaruit kunnen trekken. "We doen [ook] te weinig aan beleidsleren. Er wordt vanuit de overheid te weinig gekeken naar falen, dat heeft verschillende oorzaken zoals schaamte, er zijn al te veel middelen naar toe gegaan, de moeilijkheid om jezelf te evalueren en de voorkeur om op succesfactoren te focussen. Als men al iets leert uit eerdere projecten, dan gebeurt dat meestal ad hoc. De huidige wetenschappelijke literatuur kan managers ook niet echt verder helpen, ICT-uitdagingen in de publieke sector zijn maar weinig onderzocht en praktijkmensen ervaren dergelijke literatuur als te abstract of weinig pragmatisch" (citaat uit het interview door Pieterjan Van Leemputten in Data News 2016-01-29).


Digitale samenwerking? Eveneens uitmuntend: de presentatie pdf-document (5,6 MB) van Filip Callewaert van het Antwerpse havenbedrijf tijdens IMGent op 2016-02-05. We waren dermate in de WOLken van zijn innovatieve kijk op digitale samenwerking in een holistische bedrijfscultuur dat we hem uitnodigden voor een lunchsessie in ons departement Kanselarij en Bestuur op 2016-04-19, over Working Out Loud in de Digitale Werkplek waar "conversations and narratives are the new documents". (Excuses, onze intranetpagina's zijn enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren.)

Callewaert demonstreerde ook de voordelen van werken met Atlassian Confluence & Jira. Uitsmijter: onze notities-met-links van die februaridag in Gent pdf-document (73 kB).


Enkele maanden geleden gepubliceerd: de digiMeter 2015 van iMinds - zie ook http://mediawijs.be/digimeter2015 of deze samenvating door Kortom ... (We publiceerden hier op 2015-01-07 meer over de digiMeter en de vorige editie ervan.)

En elders verscheen dan weer "We Are Social's Digital in 2016 report". Je zou er nog digibesitas van krijgen ... een begrip dat in de Digimeter aan bod komt ;-)

Zie verder ook: de Barometer van de Informatiemaatschappij 2015 van Statistics Belgium (federale overheidsdienst Economie), met daar bv. ook cijfers over ICT-gebruik in huishoudens.


Wilt ù andere webtools, webrichtlijnen, onderzoeken of events aanraden? Deel ze met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.) Dit zijn er bv. nog twee die we en cours de route tegenkwamen:


Woensdag 20 april

Nieuwe handboeken overheidscommunicatie + calls for cases

Omslag van het "Handboek Overheidscommunicatie - Zuurstof voor de democratie" van Machteld Weyts - Academia Press 2015

Machteld Weyts schreef met "Handboek Overheidscommunicatie - Zuurstof voor de democratie" (Gent: Academia Press 2015, ISBN 9789038225753) een uitmuntende inleiding op het communicatievak anno nù. Dat blijkt meteen uit de inhoudstafel, waarin omgevingsmanagement, actorenclusters, participatie en gedragsverandering (incl. het 7E-model) een prominente plaats krijgen. Mooi om te zien ook hoe het verdrag van Aarhus een plaats kreeg in het hoofdstuk over het wetgevend kader. Enig minpunt is dat het boek geen trefwoordenlijst heeft ("komt zeker aan bod in de volgende editie") en de al te summiere opsomming van websites op blz. 181 (al zijn er ook "Meer weten?" kaderstukjes in de hoofdstukken zelf).

Kaft van het boek Communicatiekracht (Sanders, Pol & Hekkens 2012)

Weyts' boek is zeker ook nuttig voor beslissers & beleidsmakers die zich snel een beeld willen vormen van ons vak. Als zij daarop door willen gaan, dan is het bondige "Communicatiekragt - wat managers, bestuurders en beleismedewerkers van communicatie mogen verwachten" van Loes Hekkens, Fia Sanders en Bert Pol (Den Haag: Boom Lemma 2012, 106 p., ISBN 9789059318564) van harte aanbevolen. Zoals blijkt uit de inhoudstafel hier opent het meteen sterk met de these "communiceren is beïnvloeden" (blz. 13) en een hoofdstuk "communicatiestrategie en psychologie" (blz. 17-28).

Kaft van het boek Kleur Bekennen (Rijna & De Witte 2014)

Voor beide publieken én voor iedereen die al 's stilstaat bij hoe de onderlinge samenwerking beter kan, of de bedrijfscultuur van een aanspreekbare overheid in een netwerksamenleving met toenemende onthiërarchisering, of gewoon bij de efficiëntie van voorlichting, is het essentieel een blik te werpen op het korte & krachtige "Kleur bekennen - overheidscommunicatie in vijf spanningsbogen" van Guido Rijnja & Vera de Witte (Amsterdam: Adfo Groep, Communicatie.serie, najaar 2014, 78 p., ISBN 9789491560835) - al was het maar voor de vele verwijzingen en bronvermeldingen, of voor dit cruciale kaderstukje pdf-document (239 kB) van Sicco Louw (blz. 46-47) over de rol van communicatie bij een open overheid ... waarover Rijnja trouwens een interessant interview weggaf. In afwachting van een apart artikel, als we de tijd vinden, bij deze alvast een opsomming van de vijf hoofdstukken:

  1. Spanningsboog 1 - overheidsparticipatie of participatiesamenleving ?
  2. Spanningsboog 2 - calculerende burgers en onbewuste keuzes
  3. Spanningsboog 3 - geen openheid zonder eigenheid
  4. Spanningsboog 4 - beeldregie in een versnipperd medialandschap
  5. Spanningsboog 5 - communicatievak: verwatering of versterking (met bv. de subvraag claimen of faciliteren).

Interessante quote (blz. 59): "Wat vooral tegen de borst stuit, zo registreerde de Utrechtse bestuurskundige Kees van den Bos na enkele onderzoeken, is de wijze waarop de overheid een besluit voorbereidt, vervolgens de knoop doorhakt en het besluit daarna tot uitvoering brengt. 'Procedurele rechtvaardigheid' wordt meer waarde toegedicht dan 'distributieve rechtvaardigheid', stelde hij vast (Vertrouwen in de overheid, 2011). Niet de inhoud van de beleidsvorming en -uitvoering jeukt, maar de wijze waarop je als burger tegemoet wordt getreden."

In ditzelfde kader zijn de pagina's over "netwerkende overheid" op Communicatierijk.nl (an sich een straf handboek) ook erg relevant: www.communicatierijk.nl/vakkennis/n/netwerkende-overheid ... We citeren: "Communicatie is bij de netwerkaanpak het belangrijkste beleidsinstrument, maar niet meer in de vorm van voorlichting of massamediale campagnes. Communicatie betekent nu aansluiting vinden bij bestaande netwerken of de oprichting van nieuwe netwerken waarin luisteren en verbinden centraal staan. Communicatie is daarmee allereerst de kerntaak van de ambtenaar die de contacten en samenwerking met de maatschappelijke partners organiseert. De communicatieprofessional is onmisbaar in de ondersteuning van deze beleidsmedewerkers die een netwerkaanpak kiezen. Uit praktijkcases blijkt dat de netwerkaanpak in beleid ook een andere aanpak van de communicatie vraagt. De belangrijkste succesfactoren" vindt u hier opgesomd.

Kaft van het boek Tegenwind geeft vleugels (Ramakers & Janssen 2015)

In dezelfde reeks signaleren we ook:

Kaft van het boek Uitgemeten (Cathelijne Janssen 2015)

Wilt ù uw prachtige Vlaamse-overheids-communicatie-case vermeld zien worden in de volgende, herziene editie van "Tante Mariette en haar fiets - handboek overheids- en verenigingscommunicatievan Eric Goubin (vorige editie bij Vanden Broele, Brugge, 2002, ISBN 9057539748)? Neem dan contact op met Annebeth Boudry van Kortom. Alle info staat op www.kortom.be/nieuws/7265/tante-mariette-zoekt-sterke-cases-met-een-grote-s ... "De komende maanden blinken Eric Goubin en Annebeth Boudry het boek terug op om het rijklaar te maken voor 2016 én verder. Daarvoor zoeken ze goede praktijkverhalen om dé lijst der lijsten samen te stellen. Want elke theorie werkt pas écht als je er een mooie case tegenover kan zetten. (...) De voorbeelden mogen heel divers zijn. Van grote campagnes, tot een interne nieuwsbrief, van een tweet dat veel succes had, tot een strategisch plan, van een originele verwelkoming van nieuwe inwoners tot een goed crisisplan: werkelijk alles is welkom. En wie weet, belandt jouw verhaal in het handboek."

Ilse Mariën, Laure Van Hoecke en Sara Van Damme zijn dan weer op zoek naar e-inclusie-cases voor hun boek boek "E-inclusie in Vlaanderen" (gepland voor najaar 2016). Meer daarover (en over Mariëns toekomstvisie voor Vlaanderen) onderaan dit artikel. Update: het boek "Allemaal Digitaal? 14 sterke praktijken voor de uitbouw van een duurzaam e-inclusiebeleid" wordt gelanceerd op 2016-11-28.

Kaft van het boek Tante Mariette en haar fiets (Goubin 2002)

En over prachtige cases gesproken: dinsdagvoormiddag 17 mei 2016 organiseren we in Brussel een interne sessie over acht sterke communicatiecases bij de Vlaamse overheid. Tijdsschema, inschrijvingsformulier & presentaties via deze link (enkel voor Vlaamse ambtenaren). Op het programma:

Niet van eigen kweek maar wel inspirerend: deze vijf Nederlandse cases die strijden om de Galjaardprijs 2016.


Maandag 18 april

Raamovereenkomst onderzoek gedragsinzichten

“Stone elephants along the spirit way of the Hongwu Emperor at Ming Xiaoling” by Vladimir Menkov (2011-01-27). Full info: http://flande.rs/i4

Sinds 2016-04-18 kunnen entiteiten van de Vlaamse overheid gebruik maken van de raamovereenkomst "uitvoeren van onderzoeken om inzicht te verkrijgen in drempels en hefbomen om de effectiviteit van beleid en communicatie te versterken". Voor meer informatie over de zgn. bestellingsopdracht:

  • http://flande.rs/k0  (dienstencatalogus)
  • http://koepel.vonet.be/nlapps/docs/default.asp?fid=3110  (uitgebreide duiding, ook over het beleidskader en waarom het Departement Kanselarij en Bestuur van de Vlaamse overheid deze raamovereenkomst organiseerde / enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren).
  • Bron van de illustratie bij dit artikel: “Stone elephants along the spirit way of the Hongwu Emperor at Ming Xiaoling” van Vladimir Menkov (2011-01-27), gebruikt volgens Creative Commons CC BY-SA 3.0. Meer info: http://flande.rs/i4 !

Over gedragsinzichten toepassen bij de overheid bevelen we ook deze lectuur aan:

Kom mee kennisdelen in de LinkedIn groep "Sociale marketing, nudging, keuze-architectuur en gedragspsychologie in de overheids- & non-profitsector" ! En save the date: 2016-09-27 am organiseren we een "interne" infosessie (enkel voor Vlaamse ambtenaren) over de raamovereenkomst en over gedragskennis.


Dinsdag 8 maart

Graag uw tips: wat zijn essentiële sites of nieuwbrieven?

Vraagteken uitroepteken in Comic Sans font, puntgrootte 256. Linkt naar https://creativemarket.com/blog/2014/05/14/is-comic-sans-easier-for-dyslexic-users-to-read

Er zijn zo van die sites of blogs waarvan je bij vrijwel elk artikel denkt: dàt zou ik moeten sharen met de collega's "in het vak", of daar zou ik iets mee kunnen doen op deze blog ... maar al die url's of artikels delen heeft natuurlijk weinig zin. Het betreft eenvoudigweg essentiële bronnen die u net zo goed zelf kunt raadplegen via uw RSS-feed, of opslaan in de bladwijzermap die u met regelmaat raadpleegt. Daar hopen we ook op, want het ontbreekt ons steeds vaker aan tijd om artikels te schrijven, wegens andere prioriteiten. Maar om u niet in de kou te laten staan, lijsten we u graag enkele basics, op. Wat zijn de uwe ?

Enkele absoluut essentiële sites en platformen - grasduin er zeker 's in!

Gesloten platformen (enkel voor Vlaamse ambtenaren):

Zijn er belangrijke basics die we over het hoofd zagen? Deel ze met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Vrijdag 5 februari

Boutellier over betekenisvolle communicatie

"Het is belangrijk dat wat er voor mensen toe doet, helder is - zelfs als de situatie onzeker is" citaat Hans Boutellier uit §7 van Lokaal bestuur in een improvisatiemaatschappij (Boom Lemma 2015)

Bron van dit citaat: "Lokaal bestuur in een improvisatiemaatschappij - tien principes voor geïnspireerd doen samenleven" van Hans Boutellier (Den Haag: Boom Lemma 2014, ISBN 9789462365162, < 38 blz.). In de literatuurlijst vinden we titels terug als Reinventing government en The network society. De kern van het boekje (hier de inhoudstafel) bestaat uit tien bondig geformuleerde principes van goed bestuur in de huidige netwerk- of improvisatiemaatschappij:

  1. Continuïteit garanderen - de kwestie van het algemeen belang
  2. Thema's en principes formuleren - tussen beleid en realisatie
  3. Faciliteren en begrenzen - de kanaliserende overheid
  4. Het momentum bepalen - van planning naar timing
  5. Problemen en kansen zien - van klanten naar mensen
  6. Wederkerigheid creëren - de kwestie van betrouwbaarheid
  7. Duidelijkheid creëren - betekenisvolle communicatie
  8. Goed experimenteren - reductie van onzekerheid
  9. Aandacht hebben - het belang van nabijheid
  10. Durven kiezen - het primaat van de politiek

Boutelliers ultrakorte boekje is een aanvulling op zijn "De improvisatiemaatschappij - over de sociale ordening van een onbegrensde wereld" (Den Haag: Boom Lemma 2011, ISBN 9789059316256).


Vrijdag 13 november

Verandercommunicatie: permanent in evolutie

Uitsnede uit de kaft van de gids voor federale communicatoren "Communicatie bij verandering" (Comm Collection #29)

Zopas verschenen: de gids "Communicatie bij verandering" (Brussel: FedWeb 2015-11-10, #29 in de "Comm Collection" reeks van & voor federale communicatoren, 84 blz.). U kunt de gids hier downloaden:

Werp 's een blik op de inhoudstafel en u zult merken dat de gids uitgebreid is en zaken in beeld brengt als:

  • soorten verandering en bijhorende aandachtspunten (blz. 9-12 en 69-72)
  • weerstanden en hoe daarmee om te gaan (blz. 25-29)
  • attitudes en gedrag veranderen met het 7E-model (blz. 20-21 en 61-68)
  • de vijf veranderkleuren van Léon De Caluwé & Hans Vermaak (blz. 16-19 en 43-47)
  • een power grid analyse ~ belanghebbendenmanagement (blz. 41-42)
  • de rol van communicatie (blz. 15-16 en 30-36, passim)
  • scrummen (blz. 72).
  • (En verder staat er ook een foutje links in de illustratie op blz. 8.)

Lees behalve de gids ook:

Welke artikels of boeken zou ù aanraden? Deel ze met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Dinsdag 10 november

Storytelling en storysharing - een introductie

Mensen houden van verhalen en verhalen delen & onthouden beter.

Raar maar waar: we hadden het hier nog niet eerder over storytelling. Voor wie nog niet mee is met wat die term inhoudt, geven Bob Oord & Henk Rijks hier een goede inleiding met aandacht voor Simon Sineks "begin met het waarom" en het verhalenformat van The Moth ...

“Storytelling is voor bedrijven zo belangrijk omdat je ook in een zakelijke omgeving moet proberen mensen ergens van te overtuigen. Dat doe je niet alleen aan de hand van onderzoeksrapporten en hele rationele argumenten. Waar het met name om gaat is dat je mensen ook op een emotioneel niveau weet aan te spreken”, aldus Henk Rijks (...) Met een goed verhaal raak je de ervaringen van je publiek. Je maakt ze onderdeel van het verhaal. Zo voelt het net alsof ze dat zelf hebben ervaren, gezien of beleefd. Dan pas zal je boodschap mensen raken op emotioneel niveau en zullen ze die niet snel vergeten, sterker nog: dan vertellen ze de boodschap graag door."

Lees het vervolg van het artikel op www.frankwatching.com/archive/2014/05/15/storytelling-de-3-basisingredienten-om-iemand-te-raken/ !

En wat als je het delen van verhalen doelgericht zou inzetten? Zodat spelers niet alleen vertellen, maar ook verhalen ophalen, delen én gebruiken om richting te geven, veranderingen te versoepelen en dagelijkse problemen op te lossen? Dan ben je bezig met storysharing. Meer daarover in dit artikel van Ilse van Ravenstein: www.communicatieonline.nl/blog/de-kracht-van-de-verhaling#sthash.ImA6izrh.dpuf (2014-07-17).

Verdere lectuur:

Hoe zou ù storytelling vertellen? Welke boeken, artikels of sites zou ù aanraden? Hoe bespreekt u ze? Deel uw tips of commentaren met ons via het reactieveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Maandag 2 november

Luisterende organisaties

Still uit seconde 38 van het filmpje "Democratisch zuivere koffie?" van het Nederlandse 100x100.nl

Overheden en andere grote organisaties brengen veel boodschappen in omloop. Soms gaat het zelfs om zinloze SOS-berichten, zoals Alex Aiken ze samenvatte, met SOS als afkorting voor "sending out stuff" ... Maar met luisteren en met converseren of andere vormen van tweerichtingscommunicatie hebben ze het moeilijker.

Jim Macnamara van de University of Technology in Sidney onderzocht 36 cases in Australië, het VK en de VSA en kwam na 104 interviews en 25 experimentjes tot een aantal boeiende besluiten die hij bundelde in het rapport "Creating an Architecture of Listening in organizations: the basis of engagement, trust, healthy democracy, business sustainability, and social equity" (2015-06, pdf van 3,6 MB). In december verschijnt ook nog het boek "Organizational Listening: the missing corollary of speaking in public communication" (New York: Peter Lang 2015-12).

Macnamara's belangrijkste vaststellingen en aanbevelingen:

  • organisaties spenderen gemiddeld 80% van hun middelen aan spreken, terwijl een 60/40 verhouding de betere praktijk is.
  • Als organisaties al luisteren (via sociale media, onderzoek, raadpleging, klantencontacten of feedback van medewerkers in het veld) dan doen ze dat veelal "gebruikend", als een instrument voor de eigen organisatiedoelen.
  • Dat geldt in alle communicatiedisciplines, ook in PR of klantgerichte processen, of bij het belanghebbendenmanagement.
  • Hij gewaagt daarbij van een "crisis of listening" - zelfs al heeft men bij overheden de mond vol van transparantie of openheid. De focus op klantgerichtheid is goedbedoeld maar kan leiden tot problemen m.b.t. overheden en burgerschap.
  • Belangrijke succesfactoren zijn een luisterende bedrijfscultuur, CEO's die luisteren belangrijk vinden, en hoogopgeleide communicatoren die de zaak van tweerichtingscommunicatie behartigen en vormgeven.
  • Daarbij moet echt niet worden gevreesd dat men overspoeld zal worden of voor uit de hand lopende verwachtingen. De grootste uitdaging ligt in het betrekken van de niet of minder geëngageerden.
  • Luisteren kost niet meer maar minder omdat de efficiëntie van de communicaie stijgt. Door de middelen te herprioritiseren en de zaken meer flexibel te organiseren (zodat er meer luistertijd is), maak je nog steeds veel mogelijk in een besparingscontext.
  • Metingen en evaluaties kunnen dat bevestigen. Daarin investeren is op zich al een inspanning leveren om te luisteren [en evidence based te werken].
  • Consultatieprocessen moeten echt inclusief willen zijn en actief werken aan outreach.
  • Conversaties leiden tot relaties, en daarin is betrokken feedback essentieel: "Organizations need to close 'the listening loop' by communicating (1) what was done as a result of listening, and / or (2) why some things that are requested cannot be done. When organizations do not report back to stakeholders and publics they risk 'the damage that silence can create'."
  • Succesvolle organisaties beginnen met het luisteren kleinschalig te versterken. Crowdsourcing is een sterk voorbeeld van zo'n beperkte uitrol.
  • Appendix 1 (blz. 64-66) biedt een overzicht van links naar monitoring & analytics tools.

Macnamara schrijft dat luisteren 7 vereisten stelt:

  1. recognition of others' rights and views
  2. acknowledgement
  3. paying attention
  4. interpreting what is said (to gain understanding)
  5. understanding of others' views
  6. giving consideration to what is said
  7. an appropriate response.

Luisteren vergt dus inspanningen. Organisaties die effectief willen luisteren, kunnen voor zichtzelf een luisterarchitectuur ontwerpen door te werken aan:

  1. Een luistercultuur (a culture of listening)
  2. Een luisterbeleid (policies for listening)
  3. Luisterstrategieën (addressing the politics of listening)
  4. Luisterprocessen en -structuren (structures and processes for listening)
  5. Luistertechnologie (technologies for listening)
  6. Andere luistermiddelen (resources for listening)
  7. Luistervaardigheden (skills for listening)
  8. Het belang van luisteren aan boord brengen in beslissingsprocessen en bij het beleidmaken (articulation of listening to decisionmaking and policy making).

Lees ook: "Worden we een converserende overheid?" (2014-11-17).

Uitsmijter: "Deep Democracy - besluitvorming met aandacht en waardering voor andere opvattingen - geen compromis - werkelijke consensus" (met bijhorende tools of werkvormen).


Woensdag 14 oktober

Projectcommunicatie anders bekeken

Omslag van "Projectcommunicatie anders bekeken - een e-gids met een hart voor interactieve communicatie" van de VLM (2e editie, 2015-06)

Gefeliciteerd Olga Jongeneelen, Leen Van den Bergh, Els Seghers, Karolien Bracke, Eva Verstraete, Annick Serdons, Jeroen Theuwis en Kyra Boelens! Jullie "Projectcommunicatie anders bekeken - een e-gids met een hart voor interactieve communicatie" (2e editie, Brussel: Vlaamse Landmaatschappij VLM 2015-10, 80 blz.) is een geweldige handleiding geworden! Ze is ondertussen beschikbaar in de volgende versies:

Het uitgangspunt is een multidisciplinaire aanpak en de overtuiging dat interactieve communicatie op haar best is als ze tot stand komt in wisselwerking tussen disciplines communicatie, strategische planning, procesbegeleiding, coaching, belanghebbendenmanagement, ... "Projectcommunicatie anders bekeken" heeft de ambitie om iedereen op weg te helpen en te inspireren die werkt aan eigentijdse projectcommunicatie. De inspiratiegids werd dan ook ontwikkeld voor zowel projectleiders en communicatieverantwoordelijken als voor, facilitatoren, leidend ambtenaren, werfopzichters, andere teamleden ... Voor iedereen, kortom, die bij inrichtingsprojecten (en andere projecten) in contact staat met burgers en belangengroepen. Het themanetwerk Participatie van de Vlaamse Landmaatschappij nam het initiatief en fungeerde als klankbord voor het redactieteam.

De gids is ingedeeld in zes grote rubrieken:

  1. Draagvlak (met aandacht voor de participatieladder, de gouden driehoek bij netwerken & hoe die te mobiliseren, verstaanbare taal als teken van respect, en ook facetten van groepsdynamiek, motivatie en draagvlak in het projectteam)
  2. Strategie (met focus op procesplanning & overlegmodel, toon taal & stijl en facetten van timing, maar bv. ook fototips of tips voor werf- en crisiscommunicatie)
  3. Communicatiekanalen (zowel interne als externe, met ook tips qua woordvoerderschap en omgaan met de pers)
  4. Participatiekanalen (met aandacht voor actoren- en netwerkanalyse, weerstand vermijden bij workshops en vormen van interactieve meetings)
  5. Evalueren en leren (met aandacht voor evaluatietechnieken, nulmetingen, zelf- en groepsevaluatie, coaching en empathie)
  6. Ondersteuning (met aandacht voor rollen en takenpakketten, en ook voor specifieke plannings- en budgettechnieken bij de VLM zelf).

Tip: op 2016-02-16 geven Olga, Leen & Els een workshop voor Kortom (max. 30 deelnemers). Meer daarover via www.kortom.be/activiteiten !


Donderdag 8 oktober

Digitaliseren? Ontwikkel dan strategieën voor àlle profielen

8 profielen van digitale ongelijkheden: detail uit de poster van Ilse Mariën & Dorien Baeden, downloadbaar via www.idealic.be/#!publications/cb72

De Vlaamse overheid digitaliseert en wil zoveel mogelijk mensen beter bedienen. Maar niet iedereen gaat op dezelfde manier om met digitale media.  Het digitaal mediagebruik van mensen wordt beïnvloed door verschillende factoren zoals toegang tot het internet, autonomie in gebruik, of ondersteuning door familie of collega's.

Ilse Mariën en Dorien Baelden - onderzoekers bij iMinds / SMIT / Vrije Universiteit Brussel (VUB) -  onderzochten die factoren en beschrijven in een recent rapport acht profielen van digitale ongelijkheden. Aan de hand van de acht profielen kunnen we de doelgroepen van onze dienstverlening of ons beleid beter in kaart brengen en een strategie ontwikkelen op maat van ieder profiel.

  1. the digital outcasts (media-arme leefwereld, laag zelfvertrouwen en zelfbeeld, ...)
  2. the hopelessly undigital (sociaal uitgesloten, meegaan moet maar lukt niet, ...)
  3. the digital fighters (sterk gemotiveerd [maar strugglen], digitale evolutie gaat te snel, ...)
  4. the smoothly digital (sociaal ingesloten, krijgen en geven digitale ondersteuning, ...)
  5. the digital all-stars (participeren in alle levensdomeinen, tekenen krijtlijnen uit, ...)
  6. the unexpected digital masters (anders dan hun peers, zeer hoge autonomie, ...)
  7. the unexpected digital drop-outs (zeer lage motivatie om digital media te gebruiken, ...)
  8. the digitally self-excluded (media-arme levensstijl, komen voor in alle socio-economische groepen, ...).

Als overheid moeten we eigenlijk met élk van die acht profielen rekening houden. Niet alleen met de "smoothly digital" maar evengoed met de "digital outcasts", de "unexpected digital drop-outs" én de "digital all-stars". Die laatste groep van voorlopers kunnen we immers evengoed verliezen, als we hen niet genoeg digitale mogelijkheden bieden. Al gaat onze zorg spontaan allicht eerder naar de mensen die digitaal niet mee zijn. Zij hebben het sociaal-economisch immers ook al moeilijk, en die ongelijkheid willen we niet vergroten. Toch?

Ja en neen. Een van de interessante vaststellingen is namelijk dat de relatie tussen sociale en digitale uitsluiting niet zo rechtlijnig is als in vroeger onderzoek werd aangegeven. Hetzelfde geldt voor "ouderen" versus "jongeren". Mariën en Baelden kijken niet alleen naar sociaal-economische factoren, maar ook naar factoren zoals autonomie in gebruik en "soft skills" zoals zelfvertrouwen of de vaardigheid om hulp te vragen.

De acht profielen bieden zo een meer genuanceerd, diepgaand en volledig overzicht van digitale uitsluitingsmechanismen dan de bestaande modellen. Maar inderdaad, voor de meeste mensen in een sociaal kwetsbare situatie blijft het Mattheuseffect helaas spelen. Kansrijke groepen  kunnen hun eigen positie in de maatschappij makkelijker en sneller versterken door het strategisch inzetten van digitale media, in tegenstelling tot kwetsbare groepen.

Twee interessante profielen - uit beleidsoogpunt - zijn de "unexpected digital masters" en de "digitally self excluded".

  1. De eerste groep is digitaal helemaal mee ondanks de sociale situatie waarin ze leeft. "Unexpected digital masters" zijn ideaal om anderen in hun omgeving te ondersteunen, maar hebben misschien ondersteuning nodig om die rol op te nemen. Als ze dat willen.
  2. De "digitally self excluded" zijn de mensen die zelf kiezen om al wat digitaal is te mijden. Je zou dan de vraag kunnen stellen: tegen welke prijs voorzien we voor hen nog een fysiek loket? Maar als je ook de "digital outcasts" of de "digital fighters" in rekening brengt, ziet het antwoord er alweer anders uit.

Een paar organisaties uit het middenveld en de overheid verkenden de meerwaarde van de acht profielen al in empirische denkoefeningen. De resultaten worden binnenkort gepubliceerd op www.idealic.be.

Op www.idealic.be/#!publications/cb72 vind je nu al:

  • het rapport van Ilse Mariën en Dorien Baelden (pdf van 3,5 MB),
  • een poster die een mooi overzicht geeft (pdf van 16,9 MB)
  • en fiches voor elk van de acht profielen (pdf van 3,9 MB).
  • En zie ook de artikels en dossiers getagd "digitale kansen voor kansarme groepen" op de site van Mediawijs.

Tip: "studiedag aan de slag met kansengroepen" op 2015-10-29!

En zie ook ons eerder artikel "Analoog of digitaal - over inclusief communiceren in de internetsamenleving" (2015-04-21).

Update: Nederlandse opleiding over hoe laaggeletterden online te bereiken (drie invalshoeken) op 2016-02-18 + straf pleidooi voor participatief onderzoek van Bert Pol in zijn Gedragscolumn voor NRC, 2016-10-25 ...

2016-03-15: Ilse Mariën publiceerde ondertussen een toekomstvisie op e-inclusie onder de vorm van een whitepaper, die men als organisatie kan onderschrijven. Ze werkte daarvoor samen met Mediawijs.be en een aantal e-inclusie-experten van koepelorganisaties & (boven)lokale organisaties. Het doel van het document [- hoeveel mensen weten eigenlijk wat whitepapers en groenboeken e.d. zijn -] is om de huidige beleidsactoren een aantal concrete aanbevelingen aan te reiken om een duurzaam e-inclusiebeleid te realiseren.

Call for projects: daarnaast zal in het najaar 2016 het boek "E-inclusie in Vlaanderen" verschijnen, geschreven door Ilse Mariën, Laure Van Hoecke (Mediawijs.be) en Sara Van Damme (Digipolis Gent) in samenwerking met Politeia en VVSG. Met het oog op relevante voorbeelden in dat boek roept het trio lokale besturen en sociaal-culturele organisaties op om hun goede praktijken te registreren via https://goo.gl/OmWkCu !


Maandag 21 september

Every page the home page als filosofie (intro)

Mike Atherton's "every page a home page" slide (99/116) cf. slideshare.net/reduxd > www.slideshare.net/reduxd/modeling-structured-content-ias13-workshop

De digitale revolutie trekt de knapste koppen en meest innovatieve geesten aan, en dat levert veel meer op dan louter software & hardware. Zo hebben het agile manifesto en de sprint & scrum of open space werkvormen ondertussen ook de harten van niet-developers en non tech nerds veroverd en hun nut bewezen in de (analoge) projectplanning tout court. En dus ook in het communicatiestrategisch denken. Met deze post probeer ik een aantal content modelling inzichten van webbouwers aan te reiken aan als een bril waardoor je ook kunt kijken naar hoe je via communicatie belangstelling, betrokkenheid en draagvlak zoekt. De inzichten en technieken die nodig zijn om straffe websites te ontwerpen met een hoge gebruiksvriendelijkheid (UX) en slimme informatie-architectuur (IA), kunnen m.i. mutatis mutandis ook hun nut bewijzen in hoe je verhalen opbouwt.

Spil van het denken is de every page the home page aanpak. Klik hier voor ons vervolgartikel met extra links.


Tip: op 2015-10-16 vindt in het auditorium van het Vlaams Administratief Centrum in Leuven een infosessie service design plaats. Dan wordt ook deze nieuwe Public Service Design gids voorgesteld (pdf van 2,3 MB, ISBN 9789074886499, auteurs Helga Willems, Annelies Thoelen & Steven Cleeren van Design Flanders, Alain Denis van Yellow Window (zie zijn eerdere presentatie op onze infosessie van 2014-11-05), en Koen Peters & Kristel Van Ael van Namahn). Bij de sprekers treffen we die dag verder:

Updatehttps://whitneyhess.com/blog/2011/04/23/youre-not-a-user-experience-designer-if/ is ook een aanrader.


Vrijdag 18 september

Aan de slag met content mapping (intro)

Tien logo's onder de noemer "Volg Frankwatching" onderaan op www.frankwatching.com (screenshot d.d. 2015-10-10)

"Het speelveld is dusdanig veranderd dat het tijd is voor een nieuw spel, en dat spel heet content marketing" schrijft Carlijn Postma (blz. 14) in "Content marketing in 60 minuten" (Zaltbommel: Haystack 2014, in de immer expanderende reeks Digitale Trends en Tools i.s.m. Frankwatching, ISBN 9789461261014).

Ze poneert ook (blz. 67) dat elke manager moet begrijpen wat content marketing is, er basiskennis over hoort te hebben. Al was het maar om de eigen tweets strategischer te shoutcasten ;-)

Wie hier de inhoudstafel bekijkt, ziet meteen dat Postma's boekje een ideale introductie biedt. En jawel, het leest effectief als een trein. Wie wat verder rondkijkt op het web, zal zien dat Postma veel meer te bieden heeft dan enkel introducties. Update: Postma postte ondertussen (2016-11-24) ook een duidelijke case in Frankwatching.

Klik hier voor ons vervolgartikel met een bespreking van haar boek en extra leestips.


Tip: Eric Goubin praat op 2016-02-22 over "Hoe plan je diverse content in gedrukte en digitale communicatiekanalen?"


Maandag 14 september

'n Socialemediastrategie in 7 stappen, 8 lessen en enkele links (intro)

Omslag van het boek "Sociale mediastrategie in 7 stappen" van Marc van Daele (Kortom / Politeia 2015)

Vraag: hoe begin je aan een socialemediastrategie? Antwoord: door er vooraf over na te denken én door er dan geleidelijk aan mee te beginnen om er met vallen en opstaan in te groeien. En voor dat nadenken kun je bv. beginnen bij de prima introductie die Marc van Daele zopas publiceerde, bij de al even frisse blogpost van Kristof D'hanens, of bij de andere leestips hieronder.

"Socialemediastrategie in 7 stappen" (Brussel: Politeia 2015, ISBN 9782509024626) is het recentste deel in de "reeks communicatie" van Kortom (hier meer over de eerder daarin verschenen boeken). De inhoudstafel (pdf van 406 kB) alleen al toont aan hoe nuttig het boek voor u kan zijn. Marc van Daele gaat methodisch te werk, schrijft geen woord te veel en geeft en passant ook nuttige tips.

Klik hier voor ons vervolgartikel met een bespreking van het boek en extra leestips.


Dinsdag 1 september

Cocreatie: hoe krijg je het verkocht? (intro)

Uitsnede uit de kaft van het boek "Cocreatie is ... 13 mythen ontkracht" door Hans Begeer & Lesley Vanleke (Lannoo 2015-09-01)

Communicatieverantwoordelijken moeten koningen en koninginnen worden van nieuwe werkvormen spoorde Marije van den Berg van De Nieuwe Communicatieprofessional (DNCP) ons aan, en ook een organisatieconsultant als Erik Reijnders spreekt begeesterend over hoe we niet louter bezig horen te zijn met de communicatiemiddelen maar ook elders moeten bijspringen. Dat helpt communicatie, beleid en andere organisatierealiteit beter te verbinden - een van de doelstellingen voor deze legislatuur.

Maar hoe begin je daaraan, en hoe krijg je je collega's méé? Een goed begin is: "Cocreatie is ... 13 mythen ontkracht / ga zelf aan de slag" lezen, een gloednieuw boek van Hans Begeer & Lesley Vanleke, beiden mede-oprichters van het LSC-Collective (ISBN 9789401426442, Tielt: Lannoo Campus 2015-09-01). Het zal zelfs vertrouwd aanvoelen met z'n illustraties van Axelle Vanquaillie en het voorwoord door Martin Ruebens, die als secretaris-generaal koos voor een large scale cocreatie-oefening als werkvorm voor de zoekconferentie #DDAR2025 in 2014. Die legde de fundamenten voor het transitieproces in het departement Kanselarij en Bestuur (KB) van de Vlaamse overheid.

Met dat voorwoord én met z'n focus op argumenten die managers en andere leidinggevende overtuigen is het boek een perfecte handleiding om cocreatie goed geïntroduceerd te krijgen. Het is ook erg nuttig voor wie bezig is met belanghebbendenmanagement, en wie de verkokering bij de Vlaamse overheid graag naar de museumhoek verwijst. Er zijn ook korte kaderstukjes met voorbeelden uit de praktijk, waarbij zowel uit de mislukkingen als uit de geslaagde resultaten wordt geleerd, en erg fijn is dat het boek concrete voorbeelden van werkvormen geeft. Het boek is gebaseerd op zes kernprincipes:

  1. Breng het hele systeem in één ruimte.
  2. Exploreer de hele olifant alvorens tot deeloplossingen over te gaan.
  3. Controleer wat je kunt en laat los wat je niet kunt controleren.
  4. Laat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen.
  5. Ga op zoek naar een gedeelde basis voor actie. (Focus enkel op waar je akkoord over bent, niet op wat scheidt en leer elkaar vervolgens "in gezamenlijke actie" beter kennen, dat creëert verder begrip en vertrouwen.)
  6. Gebruik meningsverschillen om vernieuwing een kans te geven.

Klik hier voor ons vervolgartikel met een bespreking van het boek en extra leestips.


Vrijdag 28 augustus

Schrijf u in voor de opleiding CB-Link en maak succesvol beleid met efficiëntere communicatie

De 5 stappen van CB-Link uit de presentatie van Machteld Weyts & Rik Otten op het Kortomcongres van 2015-05-21

In Nederland is Factor C een begrip. Iedereen kent het. In Vlaanderen is er ondertussen CB-Link, een gelijkaardig model om Communicatie en Beleid efficiënter met elkaar te verbinden. Het werd ontworpen op maat van de besturen in Vlaanderen.

Aanvankelijk was Factor C vooral een succes onder communicatoren maar al snel werd de opleiding vooral gevolgd door leidinggevenden en andere beleidsmakers. Ze heeft gezorgd voor een beter begrip van elkaars denkkader en vooral voor beter gecommuniceerd en dus meer succesvol beleid. In het kader is ook ruimte voor belanghebbendenmanagement en participatieve technieken. CB-Link is net zo geschikt bij de concipiëring van beleid als in een verdere uitvoeringsfase.

Ondertussen werd CB-Link als basisopleiding opgenomen in het vormingsaanbod van de Vlaamse overheid, bij het Agentschap Overheidspersoneel. In één dag krijg je grond onder de voeten om communicatie en beleid geïntegreerd aan te pakken. Zowel communicatie- als beleidsmedewerkers zeggen al heel lang dat die integratie nodig is. Eerst de inhoud en dan de verpakking, dat werkt immers niet. Maar hoe doe je het in de praktijk?

Experten bij de Arteveldehogeschool (Gent) ontwikkelden in 2014 (in ruggespraak met de Vlaamse overheid en de vereniging voor overheidscommunicatie Kortom) een methodiek met vijf denkstappen om in een groep te doorlopen:

  1. het waarom doorpraten en het beleid of project breed bekijken
  2. actoren en factoren in beeld brengen
  3. die actoren en factoren te verbinden met het beleid
  4. kernboodschappen formuleren
  5. de communicatie organiseren.

De opleiding is een actieve dag vol oefeningen. Er wordt gewerkt met concrete cases van de deelnemers zelf. Je kunt solo deelnemen om de methode te leren kennen, maar het is nog interessanter als je met een drie- of viertal collega's samen kan komen die met jou aan hetzelfde project werken. Liefst collega's met een verschillende functie of achtergrond, van nabij of van iets verder betrokken bij dat project. Een gemengde groep is immers een grote meerwaarde.

Beleidsmakers, beleidsadviseurs, leidinggevenden, inhoudelijk deskundigen, communicatiemedewerkers, medewerkers van een front office, medewerkers van studiediensten, woordvoerders… zijn hier allemaal op hun plaats. CB-Link is ook relevant voor interne projecten rond organisatiedoelstellingen en de bijhorende interne communicatie.

Wim Velghe, communicatieverantwoordelijke bij het Departement WSE volgde de opleiding al en zegt erover: "Ik was al vertrouwd met Factor C in Nederland en dus al langer overtuigd van de noodzaak om communicatie- en beleidsprojecten sterker met elkaar te verweven. Een vertaling van het concept naar onze werkomgeving leek mij wel nodig om het te kunnen gebruiken in Vlaanderen. Met CB-Link is daar nu een mouw aangepast. Het is een intensieve manier van werken. Ik heb vastgesteld dat we de methode of bepaalde stukken eruit al toepassen. Alleen doen we dat nog te weinig gestructureerd en consequent. Via de opleiding kreeg ik een zicht op alle delen van het proces en dat geeft mij de mogelijkheid om de methode stelselmatig  te integreren in onze organisatie; een groeipad naar meer communicatie in het beleid. Of was het nu omgekeerd ;-)"

Werkt u bij de Vlaamse overheid of wilt u als Vlaams ambtenaar trekker zijn van een multidisciplinair team met ook leden elders in de publieke sector? Stel dan een groep van acht (maximum twaalf) deelnemers samen en kies een datum uit het aanbod.

Schrijf u nù in voor een opleiding CB-Link op

  • 25 september 2015 (update: 25/9 niet langer mogelijk)
  • 1, 8,  15 of 22 oktober 2015
  • 19 of 26 november 2015
  • 3 of 10 december 2015

via www.bestuurszaken.be/opleidingscatalogus/cb-link-met-communicatie-naar-een-succesvol-beleid-1 !

Verdere informatie:


Opvallend detail: de Nederlandse Rijksoverheid groepeert alle vakkennis overheidscommunicatie nu op Communicatierijk.nl !


Vrijdag 21 augustus

Communicatief leiderschap bij veranderingen (intro)

Verandercommunicatie is hot, temidden van de vele reorganisaties en besparingen bij de overheden. En een goede interne communicatie is daarbij cruciaal. Maar tegelijk leerden we uit deze kwaliteitsmeting van begin 2015 dat de interne communicatie bij de Vlaamse overheid voor verbetering vatbaar is. Dat is ook de reden dat er najaar 2015 een project "veranderingscommunicatie" wordt opgestart via het Communicatie-overleg binnen SOBO. Interne communicatie krijgt ook aandacht, o.a. in een apart kennisdelingsnetwerk.

Tijdens het congres "De helden van Kortom" in Gent op 2015-05-21 sprak Erik Reijnders gedurende twee sessies over verandercommunicatie, en meer specifiek over communicatief leiderschap bij veranderingen en communicatie als brug tussen plannenmakerij en organisatierealiteit. U kunt zijn presentaties van die dag hier terugvinden (pdfs van 10,6 en 3,9 MB). We waren eerder al onder de indruk van zijn visie op interne communicatie.

Onderstaande betekenistegel vat de kern samen van Reijnders' voormiddaglezing in Gent. De drie vragen zijn zowel essentieel voor het verhaal van de CEO (bijpratend vanop de zeepkist of in een live stream) als voor het lijnmanagement (doorpratend tijdens teamoverleg). De drie D-werkwoorden "Delen Duiden Doen" wijzen op wat de communicatieverantwoordelijke kan doen.

Klik hier door naar ons vervolgartikel met een langere samenvatting van Reijnders' lezingen in Gent en onderaan ook extra informatie links naar andere relevante artikels. We delen er ook met plezier onze notities bij twee andere lezingen op dat congres (Evelien Tonkens over participatie en Karla Blomme & Jef Verheyen over klachtencommunicatie).

Betekenisgevingstegel van Erik Reijnders met drie vragen en Delen Duiden Doen als antwoorden (Kortom 2015-05-21, dia 44/46 van de eerste presentatie)


Welke opleidingen, boeken of sites over dit onderwerp zou ù uw collega's aanraden? Deel uw tips met ons via het commentaarveld onderaan ons vervolgartikel a.u.b.


Maandag 11 mei

De Vlaamse overheid op Twitter

Nieuw: de Twitterlijst "Officieel-VO", een openbare lijst met alle tweets van de officiële Twitteraccounts die de Vlaamse overheid rijk is. Sterk werk door collega Veerle Van den Broeck, niet?

Momentopnam uit de Twitterlijst "Officieel-VO" op 2015-05-11 pm

En Kortom maakte deze lijst: https://twitter.com/kortomvzw/lists/besturen-op-twitter

Immer mogelijk: de "sociale media maturiteitstest" van Memori.

Denkt u eraan om te starten met Twitter? Lees dan dit artikel van collega Paul De Ligne (2014-09-18) en ons artikel over het boek Socialemediastrategie in 7 stappen (2015-09-14).

Ontbreken er nog accounts? Welke lijsten of lectuur wilt ù aanraden? Deel ze met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Vrijdag 8 mei

Open Data & Open Overheid sessies en toolkits

Save the date & schrijf u in: op 19 juni 2015 vindt de vierde Open Data Dag Vlaanderen plaats in het Boudewijngebouw (Brussel). Deelnemen is gratis maar vooraf inschrijven is verplicht. Het thema van deze editie is "Diensten realiseren met open data". Open data en het vrijgeven van overheidsdata voor hergebruik staat hoog op de agenda van de Vlaamse overheid; het concept werd dan ook opgenomen in het Regeerakkoord 2014-2019. Op het programma staan zowel rondetafels als presentaties, o.a. over crowdsourcing of transparantie en toegankelijke (parlementaire) informatie. U vindt alle info op www.opendatadag.be en meer prikkels & stimuli op het opendataportaal.

    (Terzijde: open data en het opendataportaal zullen aan belang toenemen in het licht van het nakende nieuwe decreet hergebruik van overheidsinformatie, als dat wordt bekrachtigd door het Vlaams Parlement. Bij die omzetting van de herziening van de Europese "PSI" Richtlijn uit 2013 wordt het recht op hergebruik van algemeen toegankelijke bestuursdocumenten de norm voor overheden in Vlaanderen en moeten "de bestuursdocumenten zoveel mogelijk via elektronische weg beschikbaar" worden gemaakt "in de reeds bestaande formaten of talen en, indien mogelijk en passend, in een open en machinaal leesbaar formaat, samen met hun metagegevens. Zowel het formaat als de metagegevens voldoen voor zover mogelijk aan formele open standaarden" [art. 3 §2]. Een 'open formaat' is "een bestandsformaat dat platformonafhankelijk is en voor het publiek beschikbaar is zonder enige beperking die het hergebruik van informatie verhindert" [art. 2, 5°].)

Save another date: op 25 juni komt Padma Gillen van GOV.UK praten over online content production: closing the gap between strategy and operations op een seminarie over operationele content marketing dat Crosscast organiseert aan de rand van de Brusselse Noordwijk. En drie dagen eerder: lancering van het 7E-boek in Gent.

Ook interessant maar minder vlot bereikbaar: de Open Innovation 2.0 Conference 2015 die van 7 tot 9 juni in Finland plaatsvindt onder de Digital Agenda for Europe / Europa 2020 vlag.

Zeer interessant en zeer vlot bereikbaar vanuit de plek waar u nù zit: de Open-overheid.nl website van het Nederlandse Leer- en Expertisepunt Open Overheid. Dat is onderdeel van de Stichting ICT Uitvoeringsorganisatie (ICTU) en werkt in opdracht van het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het maakt ook deel uit van het Open Government Partnership (OGP), waar tot heden nog geen Belgische overheid lid van blijkt te zijn.

De site is net zo goed relevant voor wie bezig is met interactieve beleidsvorming of actieve openbaarheid van bestuur als met data en digitaliseringsprojecten in een ICT-context. Simon Sineks "Start with why" indachtig opent de site met waarom Open Overheid zijn belangrijk is, vnl. aan de hand van getuigenissen. Met bv. prikkelende statements als "Toegevoegde waarde moet het leidend principe worden, in plaats van regelgeving, vindt Anne Marie Schipper, projectleider aan een actieplan voor de provincie Groningen 2015 -2017. "Wij vroegen haar wat ze bedoelt met de doelen democratisering, socialisering en economisering. Ze vertelt over de effecten en baten en ook over de gedragscomponent die bij Open Overheid hoort."

De site is ingedeeld in vier grote categorieën:

  1. Open Contact (nieuwsgierig zijn, een menselijk gezicht tonen door te delen en te vragen)
  2. Open Aanpak (samenwerken, openstaan voor nieuwe en onverwachte invalshoeken)
  3. Open Data (data delen, betere digitale diensten en nieuwe toepassingen laten ontstaan)
  4. Open Verantwoording (geef openheid van zaken, maak het kasboek openbaar).

De - ronduit schitterende - site biedt bovendien ook:

Ook opvallend: zes Nederlandse gemeenten zijn in april gestart met pilootprojecten Open Raadsinformatie. "Het doel is om alle raadsinformatie, die nu ongestructureerd openbaar is, op een uniforme en geïntegreerde manier als Open Data beschikbaar te stellen. Hierdoor kunnen raadsleden, inwoners en (lokale) journalisten de besluitvorming van de raad gerichter volgen." Zoals we hier al berichtten in ons blogartikel van 2015-04-03 stelt ook het Vlaams Parlement de informatie van zijn nieuwe website als open data ter beschikking via webservices.

En in Gent vond op 2015-04-30 een "Open Bewonersacademie" plaats in het kader van de Digitale Week. Gemist? "Het is nooit te laat om aan te sluiten bij de Bewonersacademie" dixit David Slosse van de Dienst Beleidsparticipatie van de Stad Gent. "Heel wat Gentenaren zijn begaan met hun buurt of wijk. Sommige gaan daarmee digitaal aan de slag, onder de vorm van een eigen wijksite, een uitkalender voor de wijk, initiatieven op Facebook of Twitter, tot zelfs allerhande simulaties in 3D en 4D. Op een academie-avond demonstreren deze Gentenaren 2.0 hun digitale en online initiatieven aan een breder publiek. Online meets ofline. De Bewonersacademie Gent als een lerend netwerk."

Zie verder ook:


Donderdag 19 maart

Twee nieuwe LinkedIn groepen en tal van links

Detail uit de kaft van het inspiratieboek "Participatie, de wol bij al het geblaat" http://wp.me/p47kj9-v7

Twee nieuwe LinkedIn groepen

Na de LinkedIn groep "Communicatiemedewerkers bij de Vlaamse overheid" (enkel bedoeld voor die categorie Vlaamse ambtenaren, sorry) hebben we er zopas twee nieuwe opgericht :

  1. de LinkedIn groep "Sociale marketing, nudging, keuze-architectuur en gedragspsychologie in de overheids- & non-profitsector"
  2. de LinkedIn groep "Participatie en interactieve beleidsvorming".

Beide groepen zijn open voor niet-ambtenaren. En dat rijmt met deze OESO-aanbeveling uit 2012 ;-) met name "2. Adhere to principles of open government, including transparency and participation in the regulatory process (...)". Meer daarover op www.oecd.org/gov/regulatory-policy/recommendations-guidelines.htm (met daar een pdf van 564 kB).

Nuttige links

Over sociale marketing, nudging, keuze-architectuur en gedragspsychologie in de overheids- & non-profitsector schreven we op deze blog en op www.toecomst.com al eerder. Drie goede beginpunten zijn :

Over participatie en interactieve beleidsvorming - ook bekend onder trefwoorden als cocreatief beleidmaken en open policy making, bieden we u hier met plezier een reeks links aan die we sprokkelden op EuroPCom 2014 (het congres, de unconference):

Lees in verband met dit onderwerp ook onze eerdere blogposts over ...


Donderdag 5 februari

Crisiscommunicatie en reputatiemanagement: raamcontract en ijkpunten (1)

Illustratie die het verband tussen crisiscommunicatie en reputatiemanagement aangeeft

Sinds 26 januari 2015 biedt de afdeling Communicatie aan entiteiten van de Vlaamse overheid opnieuw de mogelijkheid aan om gebruik te maken van een raamovereenkomst m.b.t. reputatiemanagement en crisiscommunicatie. (Bv. De Lijn maakte van de eerste bestellingsopdracht gebruik om z'n conversatiemanagement in - eh - lijn te brengen met modern reputatiemanagement). U leest er meer over op deze extranetpagina (enkel toegankelijk voor ambtenaren van de Vlaamse overheid).

Met deze post geven we u graag een aantal inzichten en ijkpunten mee die u kunnen helpen een klare kijk te ontwikkelen op crisiscommunicatie en reputatiemanagement, en de nodige voorbereidingen te treffen. Daardoor kunnen eventuele bestellingen ook veel gerichter worden geplaatst.

  • Vooraleer u "het crisiscommunicatieplan" schrijft, focus eerst op reputatiemanagement en maak die aanpak de basis van uw crisiscommunicatie.
  • Werk agile aan dagelijkse routines in plaats van op plannen die slechts uitzonderlijk uit de kast komen (en tegen dan vaak verouderd blijken te zijn).
  • Begin met een aantal "near misses" kernscenario's vanuit de recente praktijk of leer uit wat u elders ziet vanuit de vraag "wat als het ons zou overkomen" en schrijf al 's een eerste reeks "voor te bereiden" en "to do's" uit.
  • Praat die door en vorm zo prille procedures. Vijl telkens bij.
  • Begin met kleine oefeningen in kleine groepjes en groei zo naar de grotere oefeningen.
  • Zorg er eerst voor dat iedereen vanuit dezelfde premissen werkt en weet waarom.
  • Ga pas na verloop van tijd onder tijdsdruk oefenen. Doe dat niet vanaf de allereerste oefening.
  • Perfectioneer uw procedures en plannen na elke oefening (ga van soft launch naar soft launch).
  • Begin steeds meer rode draden te weven, alles op dezelfde routines te doen neerkomen.
  • Bereid de nodige standaardberichten en informatiefiches voor maar integreer die waar mogelijk in de reguliere, dagelijkse communicatie. (Maak bv. cijfers over de organisatie of informatie over de procedures bij een crisis nu al openbaar, tenzij ze echt vertrouwelijk zijn).
  • Zorg dan ook dat belangrijke informatie altijd up-to-date is en dat er geen verschillende versies van in omloop zijn.
  • Concipieer die informatie vanuit wat de eindgebruikers nodig hebben en houd daarbij de adagium "services not sites" voor ogen : ga op zoek naar wat mensen éigenlijk nodig hebben.
  • Blijf ook dit voor ogen houden : "automatisch gedrag beïnvloed je niet met cerebrale informatie".
  • Trek ook de lessen wat betreft middelen die je nodig hebt, zaken die beschikbaar moeten zijn, zaken die vooraf moeten zijn geïnstalleerd of ingevuld ... of die moeten werken als er vanalles is uitgevallen.
  • Denk lo tech en niet hi tech en houd de zaken zo eenvoudig mogelijk ; probeer desnoods iets om het naderhand weer te vereenvoudigen. (Bouw bv. geen duur en feilbaar eigen systeem op als je met meer vertrouwen kunt rekenen op services van Google die collega's ook 's nachts thuis kunnen bedienen.)
  • Vorm een complementair kernteam maar leid ook een poule met stressbestendige mensen op.
  • Maak goede afspraken over verwittigingen, permanenties ... én paswoorden.
  • Sluit na verloop van tijd aan op de interne BCM-werking en het crisisbeheer van de andere overheden (zorg wel dat beide van meet af aan bekend zijn terwijl de routines worden opgebouwd).
  • Focus niet teveel op de verschillen in risico-analyses maar ga op zoek naar rode draden qua communicatieve framing ; op die manier kunt u geloofwaardiger communiceren zonder verstrikt te geraken in nodeloos technische uitleg.
  • Weet wél wie de experten zijn die de technische vragen kunnen beantwoorden én hoe u ze vlot kunt inschakelen.
  • Ga na verloop van tijd focussen op specifieke gevallen en ontmoet de kernspelers in die scenario's (bv. praat 's een fictief fraudegeval door met een persmagistraat).
  • Leer als communicator begrijpen hoe een crisismanager te werk gaat, en hoe u hem kunt ondersteunen, hoe u nuttig met hem kunt sparren.
  • Zorg ook dat hij uw noden en methodes en premissen begrijpt.
  • Krediet opbouwen in de voorfase rendeert tijdens de crisis ; krediet onderhouden of vergroten tijdens de crisis, rendeert ook later weer, o.a. in de nazorgfase.
  • Werk samen aan "het belangrijkste eerst" : de essentie is juiste en volledige informate tijdig brengen voor wie die nodig heeft ; bv. wat de precieze oorzaken zijn of wie er schuld treft, hoort daar aanvankelijk niet bij.
  • En bovenal : stel consequent het algemeen belang en de veiligheid van mensen voorop.

Lees hier het vervolg voor meer uitleg bij enkele van deze tips ...

... en voor een lijst met referentiepunten en aanbevolen literatuur !

Welke boeken of sites zou ù uw collega's aanraden? Deel uw tips met ons via het commentaarveld onderaan ons vervolgartikel a.u.b.


Dinsdag 20 januari

Nederlands campagnestrategie-instrument CASI 3.0

Kernschema van het Nederlandse Campagnestrategie-instrument 3.0, kortweg CASI 3.0.

1. Op dinsdag 16 december 2014 in de namiddag organiseerden de SERV en de departementen DAR (team Communicatiebeleid & Stafdienst Vlaamse Regering), BZ (Wetsmatiging) & LNE (afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid, dienst Beleidsvoorbereiding en -evaluatie) een infosessie voor Vlaamse ambtenaren over hoe inzichten uit de gedragpsychologie en noties als keuze-optimalisatie kunnen worden toegepast om succesvol beleid te maken.

  • Dat rijmt met de Beleidsnota 2014-2019 Algemeen Regeringsbeleid, strategische doelstelling SD 5, operationele doelstellingen ofte OD's 1 & 2: "Inzicht in drempels en hefbomen om de effectiviteit van het beleid en de communicatie van de Vlaamse overheid te versterken".
  • Ook in de beleidsnota Omgeving (2014-2019 / pdf van 16 MB) komen ambities ter sprake als "verdieping van kennis over gedrag" en "leren uit principes van de gedragseconomie".

Tijdens de sessie (in het Ferrarisgebouw in de Brusselse Noordwijk) was er ruimte voor vragen, samen nadenken & dialoog.

2. Na de sessie bezorgde Petra Jonkers van de Nederlandse Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ons ook het Campagnestrategie-instrument 3.0 van de dienst Publiek en Communicatie van het Nederlandse ministerie van Algemene Zaken, kortweg CASI 3.0 (juli 2014). Het is vooral bedoeld voor uitdagingen op het vlak van gedragsbeïnvloeding met campagnes

Zoals u kunt zien op het kernschema hierboven (blz. 3 / p. 5 van de pdf) onderscheidt het instrument drie blokken:

  1. Beleidsanalyse
  2. Gedragsanalyse
  3. Strategische aanpak.

Pas aan het eind van die voorbereidingen kan het traditionele communicatieplan uit de kast worden gehaald.


Vrijdag 14 november

Over de vernieuwing van het communicatievak in het netwerken-tijdperk

Vijf specialisaties voor de communciatie-adviseur die ook zelfverzekerd online werkt, door Renata Verloop tijdens het DNCP event in Dordrecht 2014-11-06.

De Nieuwe Communicatieprofessional (DNCP) is een Belangrijke Blog van twee gedreven Nederlandse dames die ons vak willen vernieuwen: Renata Verloop en Marije van den Berg; we citeerden ze al eerder op deze blog. Op 2014-11-06 bouwden ze in Dordrecht een feestje onder vakgenoten, en brachten ze er zelf twee pertinente presentaties. Er werden ook twee boeken onder de aandacht gebracht van de aanwezigen. Als u op deze woorden klikt, vindt u hun verslag en dat van Irene Jansema;  hieronder volgt ons verslag.

Renata Verloop had het over zelfverzekerd adviseren over online communicatie. Ze benadrukte hoe je vandaag geen communicatie-adviseur kunt zijn zonder dat je méé bent met het online gebeuren, met noties als "conversie-optimalisatie", "usability" of "responsive design" en dergelijke meer. Online kunnen we allang niet meer benaderen als een distributiekanaal in eigen beheer: er is meer dan de eigen website. Haar belangrijkste advies: kijk niet naar de tools of producten, maar naar de trends (bv. niet Netflix of Über zelf maar hoe zulke fenomenen het landschap veranderen), en focus op het menselijke aspect. Zorg bv. voor warme teksten die uit de systemen rollen, weet hoe je ook online contacten tussen mensen kunt bevorderen, en stel vanuit die kennis ook vaak de waaromvraag aan je opdrachtgevers. Want temidden van al die technologie, die overigens steeds eenvoudiger wordt, kunnen mensen veel waarde toevoegen (dia 10). Voorwaarde is wel dat je kennis van zaken hebt (dia 12). Die haal je nog het meest uit doén (ga desnoods bloggen voor de vereniging waar je privé lid van bent) en uit zelf de impact ervaren (probeer elk platform 's uit, met name de mobiele).

Verloops beschrijving van nieuwe communicatiespecialisaties (haar dia 8 is de illustratie hierboven) rijmt overigens met de rollen die in de merkcoherente perskamer ("brand newsroom") van tel zijn, en met wat we noteerden tijdens EuroIA 2014 (verslaggeving volgt). Opvallend: in Nederland is er nu een vakvereniging voor community managers met een eigen beroepsprofiel.


Marije van den Berg had het dan weer over hoe je de energie van netwerken kunt benutten en als communicatie-adviseur een cruciale rol kunt spelen in netwerken of in het bouwen eraan. Want er gebeurt meer in netwerken dan in instituties. Communicatieprofessionals mogen zich even verantwoordelijk voelen voor het netwerken van relevante stakeholders als voor de doelgroepen die ze willen bereiken. Dat is ook heel leùk. Beleidsmakers hebben vaak een al te kleine gereedschapskist en communicatieprofessionals kunnen helpen over de drempel van het eigen proces of het eigen gelijk te stappen. Dat kan door vragen te stellen als "zullen we iemand zoeken om" of andere vormen van coaching. Essentieel is alvast "nieuwsgierig af te dalen": intern in de organisatie, maar ook door een positie te verwerven in bestaande externe netwerken, of je ertoe te leren verhouden. Je moet je daar terug inburgeren, als het ware: wat speelt daar, hoe werken ze samen en wat kan ik eraan toevoegen? Je moet blijvend in vraag stellen "wat valt er hier nog te doen" qua helpen of leren.

Een "faciliterende overheid" kan ook netwerken leveren, en communicatieprofessionals kunnen daarbij ook focussen op de terugkoppeling & het lerende vermogen organiseren, het leveren van content in een taal die iedereen in het netwerk begrijpt, ... Dingen hardop doen, communicerend, zorgt er ook voor dat mensen terug kunnen aanhaken, de ontwikkelingen kunnen zién waarvoor ze zgn. moeten openstaan. Bestaande netwerken functioneren niet altijd optimaal, hoe kan dat beter, hoe til je dat over drempels? Daar is veel behoefte aan en dat blijft, maar de vorm hoeft niet altijd een tekst te zijn! Contact bevorderen kan ook door ontmoetingen te organiseren of in andere werkvormen. [We moeten daar koningen en koninginnen van worden.] Het ultieme doel is uiteindelijk een communicatieprofessional te worden voor die buitenwereld, vanuit een goede kennis van wat de doelen en middelen van de eigen organisatie zijn. Waarbij je intern ook inzichtelijk maakt wat je doet, hoe dat rendeert en hoeveel uren dat kost.

Van den Berg schetste acht kenmerken van netwerkdesign (dia 7) en gaf ook als caveat mee niét te wachten "tot de organisatie netwerkend werkt"! Op de Inspiratiedag Participatie op 2014-12-09 in Brussel komt Marije van den Berg een keynote speech geven én de case van Stadslab Leiden toelichten. Belangrijke les daaruit: zorg dat er van elke actie van je netwerk of beweging of organisatie ook altijd een spoor is: een verslagboekje, maar ook ankerpunten online, materiaal dat kan worden gedeeld. Laat de info stromen als olie in je netwerk. Doe dat structureel in elk project.

    Update: als het over netwerken gaat, als beleidsmaker of als communicatiemedewerker, dan moét u het artikel "Communicatie is nu de kern van mijn werk" van Paulijn de Bruijne & Miriam van Staden (2013-05-21) 's lezen, het is zonder meer een cruciale tekst!


Gedragsexpert Gerald Morssinkhof kwam vertellen over de inhoud van zijn "Het fundament - het vak communicatie in 5 vragen en antwoorden" (Den Haag: De Communicatiepraktijk 2014-06, ISBN 9789081778435, 108 blz., inhoudstafel hier raadpleegbaar). Die vijf vragen zijn:

  1. Waar zijn wij van? Kernbegrippen: identiteit, positionering, relatie, reputatie plus.
  2. Waaraan dragen we bij? Over waarde creëren voor de eigen organisatie, andere stakeholders en de samenleving.
  3. Hoe werkt communicatie? Sleutelwoorden: belofte, contactmoment, waarmaken.
  4. Hoe werken wij? Gericht en systematisch werken volgens een analyse-advies-aanpak die ook inhoudelijk geladen is. (Het klassieke communicatieplan is teveel een logisch-procedureel instrument.)
  5. Hoe organiseren wij de communicatie? Volg de organisatievorm. 

Tijdens zijn presentatie in Dordrecht op 2014-11-06 focuste Morssinkhof op hoe we in ons vak bij de tijd moeten blijven, en dat is volgens hem minder meewaaien met de waan van de dag en meer bezig zijn met het collectief fundament waarop de vele variaties vorm kunnen krijgen. Waar is de fascinatie voor het verschijnsel communicatie, de empathie, het contact? Wat verenigt, wat helpt verder, wat maakt blij, wat is relevant en betekenisvol?

Zijn we niet te procedureel gericht geraakt en sturen we niet te veel communicatie uit waarvan we denken dat die belangrijk is maar waar de ontvanger zelfs niet mee bezig is? Moeten communicatieprofessionals niet aantrekkelijker worden voor de mensen voor wie ze werken, met wie ze samenwerken? "Je zult iets moeten toevoegen wat anderen niet kunnen (= onderscheiden) + je kunt in dit vak alleen tot je recht komen door niet meer van alles te zijn - vandaar specialist."

Gerald Morssinkhof: "De zin die de essentie van mijn boek verwoordt, luidt: communicatie bevordert zakelijk relevant en betekenisvol contact tussen een organisatie en haar stakeholders. De kern is contactbevordering. Dat doen we vanuit de missie, de ambities van de organisatie. Dat contact bevorderen we door af te stemmen op de omgeving en keuzes te maken in de positionering van de organisatie / het project, passend bij de identiteit van de organisatie. Zakelijk relevant handelen legt direct een link met dat je het niet vrijblijvend doet. En betekenisvol willen zijn legt een link met de leefwereld en belangen van de stakeholders. (...)

Strategie wordt tastbaar in de uitvoering en de uitvoering geeft inhoud aan de strategie. Wanneer beide gescheiden zijn in een organisatie dan zie je dat vaak terug doordat de organisatie haar beloften in het contactmoment niet waarmaakt." U leest er meer over in het interview dat Marije van den Berg afnam van Gerald Morssinkhof op de DNCP-site (gepubliceerd op 2014-10-03).


De erg ervaren communicatieman Karel Winkelaar bracht in Dordrecht een presentatie over BLIJ zijn in het communicatievak, gebaseerd op zijn stevige boek "De communicatieadviseur (op een strategische positie in de organisatie)" (Amstelveen: Leporello 2013, ISBN 9789079624072, 486 blz., 2e druk, inhoudstafel hier raadpleegbaar). BLIJ staat voor:

  • Bondgenoot (van de beleidsmaker)
  • Leergierig (mee met de tijd, met de mensen)
  • Inventief (vanuit verantwoordlijkheid nemen voor de uitdaging en de uitvoering)
  • Jureerbaar (op wat de organisatie als een succes beschouwt). Dat is een breder woord dan meetbaar. De return on investment meten is belangrijk, maar hoe goéd was de klus die je klaarde in de ogen van die anderen, inclusief de mensen met wie je werkt?

Opvallende uitspraak: "verbinden zonder verzilveren blijft een lege kreet"Winkelaar publiceerde er hier een apart artikel over (en ook eentje hier). In zijn presentatie, in zijn boek en op zijn website lijst Karel Winkelaar ook twee rake Top 10s op: die van de frustraties van communicatie-adviseurs over hun opdrachtgevers en de organisatie waar ze werken, én die van de opdrachtgevers over communicatie-adviseurs. Touché en zeer leerrijk.


En op maandag 17 november presenteert de Vlaamse vereniging voor overheidscommunicatie Kortom z'n eerste boek "De converserende overheid (Het begin van een nieuwe overheidscommunicatie)" (Tielt: Lannoo Campus 2014-11-17, ISBN 9789401421249) tijdens het gelijknamige congres in het Vlaams Parlement. Het werd geschreven door verschillende van z'n (ex) bestuursleden.

Met het boek biedt Kortom ambtenaren en politici een handreiking om de transitie naar converserende overheden in te zetten. De burger is ondertussen immers een goed geïnformeerde klant die een kwaliteitsvolle dienstverlening verwacht. Hij gaat in dialoog met overheden en overheidsorganisaties. Hij wil helpen en ideeën aanreiken. De burger heeft vertrouwen in performante en transparante overheden. De opkomst van het internet gooide de leefwereld van mensen en de relatie van burgers tot overheden overhoop. Sociale media hebben die (r)evolutie versterkt. Overheden hebben niet langer de controle over de communicatie. Burgers praten mee en willen gehoord worden.

Overheden moeten observeren en luisteren. Meer zelfs: elke medewerker van een overheid is betrokken partij. Communicatiemedewerkers , informatieambtenaren, klachtenbehandelaars kunnen dit werk niet langer alleen doen. Zij worden adviseurs en ambassadeurs voor hun organisatie en coachen hun collega’ s in de ultieme klantgerichte benadering. Het management en alle medewerkers zijn verantwoordelijk voor een optimale dienstverlening. De visie en de strategie van overheidsorganisaties wordt grondig bijgestuurd, nieuwe profielen worden aangetrokken en opgeleid, medewerkers worden gekoesterd. Tevreden medewerkers zorgen voor tevreden klanten.

We bespreken het boek hier zeer binnenkort in onze eerstvolgende blogpost! En uiteraard hadden we zelf al een belangrijke blog over de vernieuwing van ons vak: www.toecomst.com.


Maandag 6 oktober

Transparantie en participatie centraal in Routeplanner Complexe Projecten

De vier essentiële fases, uit de Routeplanner op Complexeprojecten.be

Sinds vandaag online: de Routeplanner Complexe Projecten, via www.complexeprojecten.be ! Die bevat tal van nuttige instrumenten voor voorlichters & wie participatie wil organiseren of integreren in z'n communicatie - ook in minder complexe projecten ;-) Meer daarover verderop.

Voorgeschiedenis: het decreet, met zes cruciale principes

De routeplanner werd uitgewerkt in uitvoering van het decreet betreffende Complexe Projecten van 25 april 2014, dat nog in werking moet treden. (Het bijhorende uitvoeringsbesluit ligt momenteel voor bij de Raad van State. De inwerkingtreding van de nieuwe procedure is voorzien in het voorjaar van 2015.) Dat decreet mag u zien als een proceduredecreet, bedoeld om iets te doen aan de lange doorlooptijden en de soms moeilijke besluitvorming in complexe projecten door een meer kwalitatieve procesaanpak, waarin dan gelijk ook betere communicatie en participatie aan bod komen.

Artikel 5 § 1 bepaalt dat "De volgende principes staan centraal in de procesaanpak van de besluitvormingsprocedure:

  1. het participatiebeginsel
  2. open communicatie en transparantie
  3. maatwerk inzake de concrete invulling van het proces
  4. geïntegreerde en oplossingsgerichte samenwerking
  5. gelijktijdige en geïntegreerde aanpak van de onderzoeken en de inspraak
  6. procesregie die door de actoren wordt gedragen.

De Vlaamse Regering stelt een methodiek ter beschikking in de vorm van een routeplanner die de procesaanpak van de geïntegreerde besluitvormingsprocedure voor complexe projecten verduidelijkt."

U merkt het: een fraaie reeks essentiële kernwoorden. Belangrijk aan het decreet zijn:

  • focus op het proces in plaats van op procedures
  • streven naar een procesregie in samenwerking met diverse actoren (geïntegreerde samenwerking, cocreatie, participatie)
  • streven naar maatwerk per project (de regelgeving blijft uiteraard algemeen)
  • compartimentering in duidelijk onderscheiden fases met vaste ankers, zodat het "nu is het nog te vroeg / nu is het alweer te laat voor inspraak" syndroom zich niet meer voordoet.

De nieuwe procesaanpak onderscheidt vier fases:

  1. de verkenningsfase
  2. de onderzoeksfase
  3. de uitwerkingsfase
  4. de uitvoeringsfase (en naderhand de evaluatie van het project).

De fases zijn gescheiden door drie vaste beslismomenten:

  1. de startbeslissing
  2. het voorkeursbesluit
  3. het projectbesluit.

Ter voorbereiding van het voorkeurs- en het projectbesluit vindt telkens een openbaar onderzoek plaats. In het traject van eerste idee tot en met de uitvoering zijn deze fases, beslismomenten en openbare onderzoeken de vaste ankers in het proces. Het proceduredecreet regelt enkel het strikt juridisch noodzakelijke. Met de routeplanner wordt gefocust op de principes die centraal staan in een kwalitatieve procesmatige aanpak.

Inkijk in de Routeplanner

Als u op de illustratie hierboven klikt, komt u rechtstreeks in de routeplanner. Die ...

  • is vooral ontworpen om mensen goed op weg te helpen vanuit de juiste inzichten en suggesties, aan de hand van nuttige werkvormen, goede praktijkvoorbeelden en inspirerende cases (bv.  tips hoe je een openbaar onderzoek op een goede manier, actief in plaats van passief in de markt zet, of tips als "organiseer liever infomarkten dan ex cathedra infolezingen waarbij mensen onrustig op hun stoel gaan schuifelen")
  • is modulair (en dus geen "kookboek van A tot Z": er is niet één pasklare formule voor alle soorten projecten)
  • is evolutief: doordat er steeds nieuwe werkvormen of cases worden uitgedacht of geperfectioneerd, is het catalogusgedeelte van de routeplanner immer onder constructie
  • is ook bruikbaar in projecten die niet onder het toepassingsgebied vallen van het decreet Complexe Projecten. (Terzijde: complexe projecten zijn daarom niet enkel uitzonderlijke projecten op grote schaal. Bv. een gemeentebestuur dat het van strategisch belang acht om de verspreid liggende sportterreinen van een reeks clubs te herlokaliseren naar één gezamenlijke locatie met goed uitgebouwde voorzieningen, kan dat project ook al onder de toepassing zien vallen.)
  • zal in de toekomst ook een overzicht bieden van lopende "complexe projecten"
  • heeft ook een contactformulier waarmee je een afdrukbare versie kunt aanvragen.

Opvallende items voor communicatieprofessionals:

Meer weten?

Update: het decreet trad ondertussen in werking op 1 maart 2015 (zie het Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2014, verschenen in het Belgisch Staatsblad van 21 januari 2015).


Woensdag 17 september

Mag je video's embedden op je site of blog?

Mag je op je eigen blog op website zomaar video's embedden ofte insluiten? Jazeker, volgens een arrest van het Hof van Beroep Brussel d.d. 2013-03-19 (pdf van 290 kB, ref. 2012 CO 674: EBVBA Another Dimension of an Idea tegen X). We citeren even uit dit artikel van Bart Van Den Brande, advocaat bij Sirius Legal d.d. 2013-04-17:

  • In het algemeen: het delen, overnemen, embedded, deeplinken, bewerken, ... van content op internet is onvermijdelijk geworden en is een onlosmakelijk onderdeel van het leven in het huidige internettijdperk en het is vanuit juridisch oogpunt een hele opgave voor auteurs of rechthebbenden om de rechten die zij hebben op hun creaties (en die zéker gerespecteerd moeten worden!) in te passen in deze nieuwe cultuur van delen en doorgeven van content. Het auteursrecht staat hier voor de uitdaging om een nieuw en billijk evenwicht te vinden tussen enerzijds de legitieme rechten van de auteurs en anderzijds de mogelijkheden die het internet biedt inzake delen van content.
  • Internetgebruikers mogen ervan uit gaan dat content op YouTube (of andere social media met gelijkaardige gebruiksvoorwaarden) geen inbreuk maakt op het auteursrecht en dat deze dus (in de meeste gevallen en mits er controle plaatsvindt van de gebruiksvoorwaarden van het social mediaplatform in kwestie) gekopieerd mag worden of dat ernaartoe gelinkt mag worden.
  • Bovenstaande bevestigt en versterkt eigenlijk de controletaak van de socialemediaplatformen in kwestie, waarvan de gebruiksvoorwaarden als een soort van garantie gezien kunnen worden dat content gebruikt mag worden en die er dus ook op moeten toezien (in de mate van het redelijke en mogelijke) dat de content op hun platform effectief in overeenstemming is met de 'garantie' die voortvloeit uit hun gebruiksvoorwaarden.

Zie ook:


Tip: vergeet bij het embedden ook niet te vermijden dat er lukraak andere filmpjes van andere kanalen starten na ùw filmpje. Want dan waait de aandacht die jouw boodschap kreeg meteen weer weg ... Kies in YouTube bv. voor "insluiten" > "meer weergeven" > en vink daar "Voorgestelde video's weergeven wanneer de video is afgelopen" uit.


Maandag 15 september

Hoe illustreer je je online verhaal of blogpost?

Je artikel van een illustratie voorzien is een must. Want of het nu over gedrukte magazines of online publicaties gaat: niet iedereen leest het artikel, maar vrijwel iedereen bekijkt de bijhorende foto('s), of leest de cartoon of strip die deel uitmaakt van het stuk.

We hadden het er hier al eerder over waarom je beter authentieke beelden gebruikt in plaats van stockfoto's, met als waarschuwing: vergeet de portretrechten niet (blogposts van 2014-04-07 resp. 2013-03-19).

Maar waar kunt u terecht als u toch snel een beeld nodig hebt? Of een icoontje? En is er software die we probleemloos kunnen gebruiken? In een presentatie over webontwerp- en andere grafische vaardigheden op kantoor gaven collega's Bart Nelis & Vincent Sennesael de volgende tips:

  • Kunt u écht niet snel zelf even een foto nemen? (Nogmaals: let op qua toestemming krijgen van wie je fotografeert.)
  • Of zelf een tekeninkje schetsen en inscannen, of digitaal aanmaken? (Over dat laatste volgen hieronder meer tips.)
  • Of een relevante video vinden? Want video's betekenen een meerwaarde, vinden veel lezers, en embedden hoeft geen probleem te zijn.
  • Als u wat meer tijd hebt, vergeet dan ons contract met Belga niet! Via het persagentschap kunnen we fotografen inhuren voor belangrijke evenementen, en bovendien beheert Belga een grote fotodatabank op Belgaimage.be met daarin foto's uit vele verschillende bronnen: persagentschappen, fotoagentschappen en persfotografen. De Vlaamse overheid heeft toegang tot een flink aantal van die bronnen, maar niet tot alle - lees ons artikel op extranet (enkel toegankelijk voor Vlaamse ambtenaren) voor meer informatie.
  • Andere nuttige bronnen: het Fotoarchief Vlaanderen van LNE, en Vlaanderen in Beeld. En kende u het archief van het Vlaams Instituut voor Archivering (VIAA) al?
  • Als de bovenstaande tips u niet hebben geholpen: hieronder volgt een lijst met de betere sites voor gratis stockfoto's ... maar wees je bewust van het feit dat u vaak rechten moet vermelden.

Als je gratis een uitstekend beeld kunt gebruiken, mag het geen hindernis zijn te vermelden wie de maker is. Ga daarbij vooral op zoek naar beelden die het volgende label meekregen volgens de Creative Commons licentie:

  • PDM (publiek domein, geen vermelding nodig),
  • CC BY (vrij zolang je de naam vermeldt) of
  • CC BY NC (net zo makkelijk in de nonprofitsector).

... of kijk na hoe u met een strengere licentie kunt omgaan. Voor een overzicht van de diverse soorten licenties, zie https://creativecommons.org/licenses/?lang=nl

Nuttige links i.v.m. stockfoto's e.d.

  • Begin uw zoektocht naar stockfoto's bv. bij dit exquise artikel van Jan Willem van Wessel (2014-08-27). Belangrijke tips: gebruik op Flickr onderaan de optie "'Only search within Creative Commons-licensed content' met daaronder de optie 'Find content to use commercially'" en "hoewel Tumblr of Pinterest op het eerste gezicht verwantschap vertonen met Flickr, is het af te raden die sites te gebruiken. Niet alleen omdat het vinden van toepasselijke foto's bij gebrek aan een goede zoekfunctie bijna niet te doen is. Het belangrijkste bezwaar is dat volstrekt onduidelijk is hoe de rechten geregeld zijn van de foto's die je er vindt. Er zijn meerdere gevallen van argeloze (her)gebruikers die een advocaat op hun dak hebben gekregen."
  • Nog een prima artikel: de tips van Amit Agarwal voor gratis hogeresolutiebeelden via www.labnol.org/internet/find-free-images/24990/ - met 18 aanbevolen sites én een goede tip om clichébeelden te vermijden: dubbelcheck de foto die je van plan bent te gebruiken eerst 's in Google Images. "You may have found a great photo that is perfect for your project but there’s a probability that several other websites are using the same image. It will therefore help if you do a reverse image search using Google Images to estimate the relative popularity of that image on the Internet."
  • Abonneer u gratis op Death to the Stock Photo of Little Visuals of Unsplash ... 
  • Liever retro? New Old Stock lijst vintage foto's op uit publieke archieven. 
  • Drie sites met collecties volgens categorieën: Pixabay en Picjumbo en IM-Creator. Update: bekijk ook 123RF voor rechtenvrije foto's, video's en muziek.
  • Erg creatief, maar onder voorwaarden (CC BY 3.0 met name): Superfamous van Folkert Gorter.
  • En kende u de gratis beelden van de gulle Ryan McGuire al?
  • Op Tumblr maar kosjer: het werk van Tomas Laurinavicius van Refe.
  • Specifiek voor achtergronden en weerkerende patronen: the Pattern Library.
  • Soms weet je nog niet welk beeld je precies gaat gebruiken, maar wil je op je webpagina al even een probleemloos beeld als "placeholder". Dan zijn http://dummy-image-generator.com/ en http://placehold.it/ handige tools.
  • En hier kun je ook van een woord of een stuk tekst een beeld te maken, als placeholder: http://dummyimage.com/.

Icoontjes & software om zelf afbeeldingen te maken of bewerken

Welke beeldsites of software zou ù aanraden? Deel uw tips met ons via het commentaarveld hieronder a.u.b. (Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Update: de Vlaamse Ouderenraad lanceerde op 2014-10-01 een online fotodatabank met 'levensechte' beelden van oudere mensen want "De manier waarop ouderen in beeld komen, is vaak heel rooskleurig of net zeer zorgelijk. Er worden geregeld stereotiepe beelden gebruikt, rimpels rechtgetrokken of tanden gebleached. Vele organisaties en media ervaren een gebrek aan bruikbare, realistische foto's van ouderen." Om aan de beelden te geraken organiseerde de Vlaamse Ouderenraad een grootschalige fotowedstrijd: Oud in the picture. Meer dan 400 amateurfotografen, organisaties en andere geïnteresseerden stuurden 2600 foto's in; ze zijn te gebruiken "conform de wetgeving op het vlak van het auteursrecht".  Zie: www.vlaamse-ouderenraad.be/fotodatabank/

Collega Veerle Van den Broeck schreef deze waarschuwing i.v.m. beelden downloaden en Frank Hussman focuste op vijf fotostocksites en drie doehetzelf-tools qua "tekst toevoegen om de afbeelding meer uniek te maken of in lijn met jouw huisstijl" (Frankwatching 2016-03-28).

En dit artikel van Pamela Wilson (2015-10-13) is ook de moeite: "How to fully engage your readers' brains with images".


Vrijdag 29 augustus

Hoe begin je aan (re)branding en een sustainable corporate story (intro)

Partituur van Baude Cordier's rondo over liefde, Belle, Bonne, Sage ontleend aan http://nl.wikipedia.org/wiki/Baude_Cordier

Bij reorganisaties komt verandercommunicatie kijken. Hoe je die aanpakt, beschreven we hier vorige maand. Maar vooraleer je kunt communiceren wat de nieuwe situatie wordt, moet je natuurlijk eerst het verhaal van die nieuwe realiteit schrijven. Daarbij zul je met je nieuwe identiteit vooruitgang willen boeken in het oog van de buitenwereld (zowel intern als extern). Vanuit wat je weet over hoe je stakeholders je zagen & zien, en waar ze op hopen, kun je een sterkere identiteit opbouwen én geloofwaardiger communiceren.

Een sterke methode om eraan te beginnen is de reorganisatie te benaderen als de creatie van een goed onderbouwd een breed gedragen verhaal, dat daardoor minder kans op slijtage zal vertonen. Een sustainable corporate story (SCS) noemen ze dat in het jargon. Een partituur die elke betrokkene op zijn manier kan spelen, zo u wil.

Kenmerkend voor een SCS is dat iedereen de hoofdtonen van de partituur leert en accepteert. Dat kan bijvoorbeeld door er veel over te praten, waardoor een gemeenschappelijke interpretatie ontstaat. men moet echter accepteren dat interne betrokkenen varianten moeten kunnen maken op de hoofdtonen van het verhaal, waardoor zij in staat zijn accenten in de SCS te benadrukken die hun overtuigingskracht ten goede komen in de communicatie met de voor hen essentiële stakeholders. Daarmee wordt een SCS eerder een vorm van jazz dan een traditionele vorm van klassieke muziek. In een klassiek orkest worden de leden geacht de mission statement weer te geven, terwijl we hier te maken hebben met jazzmusici die een interpretatie moeten maken van de hoofdtonen die door de groepsleden zijn weergegeven. Een SCS is een dynamische entiteit, geen statische. Dat betekent dat het verhaal nooit af is ; het is levend, zoals de organisatie dat zelf ook is. De effectiviteit van het verhaal zal verbeteren als het verhaal elke keer opnieuw wordt verteld.

Zes stappen om tot een sustainable corporate story te komen. In hoofdstukken 5 & 6 van zijn boek "Identiteit en imago - recente inzichten in corporate communication - theorie en praktijk. 3e geheel herziene druk" (Den Haag: Academic Service / SdU 2003, ISBN 9052613397 [klik hier voor een pdf van 1MB met de inhoudstafel en het eerste hoofdstuk van de 4e druk, ISBN 9789052617640]) beschreef Cees B.M. van Riel (professor corporate communication in het departement Business-Society Management van de Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit Rotterdam) deze zes stappen:

  1. Interne besluitvorming en positioneren.
  2. De werkelijke en gewenste organisatie-identiteit vaststellen.
  3. Reputatie-analyse en trends in de publieke opinie.
  4. Creëren en bevestigen van de sustainable corporate story aan de hand van vier criteria.
  5. Implementatie van de uiteindelijke versie van de SCS ... naar een partituur in zeven stappen.
  6. Monitoren (en eventueel herpositioneren - de zes stappen zijn cyclisch te doorlopen).

Klik hier voor een uitgebreide beschrijving van die zes stappen in ons volledige artikel "Hoe begin je aan (re)branding? 6 stappen bij het schrijven van een sustainable corporate story".


Extra aanbevolen literatuur:

Wat vindt u aanbevelenswaardige artikels of boeken? Klik op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan a.u.b.


Woensdag 30 juli

Scrummen in de praktijk: hoe begin je eraan?

Projecten die aanslepen omdat ze als een harmonica worden uitgerokken over verschillende maanden, waarbij de focus zoek raakt omdat je zo onmogelijk "in de zone" kunt blijven? Energie die verloren gaat omdat de volgende vergadering pas over vijf weken kan doordat iedereen ook andere projecten heeft lopen? Derden die ondertussen niet worden geraadpleegd en daardoor pas aan het einde met fundamentele opmerkingen komen? En die niet begrijpen hoe het project zo lang kon duren zonder dat ze erbij werden betrokken? Herkenbaar?

We hadden het hier al eerder over sprinten & scrummen en over agile ontwerpen of wendbaar werken als antwoord op zulke problemen, ook als je geen sites of software bouwt. "Is scrummen duurder? Pieter Jongenius: 'Onze ervaring is dat de kosten ongeveer gelijk zijn aan die in traditionele methoden. het resultaat echter wordt sneller behaald, heeft meer kwaliteit, je zet disciplines direct bij elkaar die anders ook aan hetzelfde project hadden gewerkt.' In een scrummethode werken ze gefocust en intensief samen, met hoge snelheid, is men gezamenlijk verantwoordelijk. Gaandeweg al worden resultaten geboekt. De ervaring is dat er veel minder rework is: 'Als er iets niet klopt, herstelt men dat meteen; de verificatie zit nu in het team en niet achteraf'." (Bron: Douma's artikel, zie verderop.)

Hoe begin je nu precies aan dat scrummen? Meer openheid creëren en je team organiseren volgens het model van een redactie volstaan daarom niet. Godfried Knipscheer nam de handschoen op voor de afdeling Communicatie. Zijn belangrijkste inzichten:

  • "Iedereen kent wel die tekening van de schommel en de boom over hoe ICT-projecten kunnen mislukken, of sarcastische uitspraken als 'you wait nine months and then the screaming starts'. Helaas heel herkenbaar ... maar tegelijk zag je webontwikkelaars zelf nieuwe wegen zoeken én vinden. Nadat ik op deze blog zag dat agile werken ook voor de communicatieplanning werd aanbevolen, ben ik me gaan afvragen hoe wij het in onze eigen projecten zouden kunnen aanpakken.
  • De kerngedachte is om zaken niet meer van A tot Z te gaan plannen en uitwerken, maar ze pragmatischer te benaderen. Werken met tussentijdse opleveringen zorgt niet enkel voor quick wins en de bijhorende bevrediging een resultaat in handen te hebben. Het laat ook toe bij te sturen én bij te leren uit wat je al gedaan hebt, telkens weer. Evalueren wordt zo iets dat je frequent doet in plaats van als een eenmalig verplicht nummertje achteraf. Dat je die reflex kweekt is ook essentieel. [En het rijmt goed met een real time marketing aanpak - nvdr.]
  • Praktisch betekent dat: opdelen. Werken in cycli van 2 à 3 weken, de zgn. sprints. En per sprint bekijk je: wat hebben we al, wat hebben we vorige keer wel en minder goed gedaan, en hoe gaan we onze eerstvolgende sprint aanpakken? Dat is echt afvinken en attribueren zonder inhoudelijke discussies, hoogstens "wat heb ik gedaan, wat ben ik van plan, waar zit ik vast, wat of wie heb ik nodig". Zo vermijd je dat mensen klem komen te zitten, iets als een onoverkomelijke berg aanvoelen. Het is integendeel motiverend, dingen worden behapbaar, men gaat zich als groep verantwoordelijk voelen voor elkaar, wilt niet afgaan. Als je het werk goed verdeelt, krijg je een echt samen-gevoel.
  • Allereerst begin je met een grote brainstorm over wat er allemaal bij je project komt kijken, wat zeker moet gebeuren en wat goede ideeën zouden kunnen zijn. Want je moet natuurlijk van in het begin een totaalvisie op je project hebben. Bv. "we werken aan een nieuw intranet" wordt dan de hoofdnoemer waaraan elke deeltaak blijft gerelateerd worden. Zo kun je ook toetsen of je nog wel het essentiële aan het doen bent, vermijd je tunnelvisie of ongepast perfectionisme.
  • Die brainstorm kun je nog heel fysiek aanpakken, bv. door post-its op een grote muur te plakken. Dat is makkelijker als je veel items moet ordenen, maar ook heel leuk want je zet het hele team aan het werk - iedereen is betrokken, iedereen beslist mee hoe het project gefaseerd wordt. Al kun je met deze manier van werken altijd nog deelprojecten van volgorde veranderen als het moet.
  • Na die brainstorm ga je dat alles groeperen en ordenen in een zgn. backlog. Daarin sorteer je alles volgens prioriteit, en zo kom je dan tot deelprojecten: wat moeten we eerst doen als voorwaarde om aan dat andere te kunnen beginnen? Op die manier komen zowel abstracte dingen (bv. stakeholdermanagement) als praktische klussen (bv. sessies organiseren) naar boven. En dan stel je bv. vast dat je het ene al bewezen hebt te kunnen maar dat je dat andere veel meer in het oog moet houden en misschien weer opsplitsen in een reeks tussensprints die de voorwaarden scheppen.
  • Na zo'n kickoff ga je er ook wat orde in willen brengen, en daarvoor bestaan ondertussen ook prima softwaretools ter ondersteuning. Die dwingen je in de logica van dat agile plannen want je moét een backlog aanmaken, dingen toewijzen, afvinken of van status veranderen ... Je hoeft dus niet in Excel te gaan knutselen.
  • Het is ook heel handig om die tool tijdens een sprint op de muur te projecteren en de aanpassingen gelijk in te voeren, of zaken te gaan herindelen. Iedereen kan er nadien weer in, want het is een webtoepassing. En doordat je elkaar frequent ziet, ga je ook minder mailen, waarvan we de nadelen genoegzaam kennen.
  • In onze afdeling hebben we uiteindelijk gekozen voor Planbox, met licenties voor een vijftiental medewerkers (ze rekenen per jaar, niet per project, dus dat blijft eenvoudig en betaalbaar, en voor wie meekijkt is het zelfs gratis). Er bestaan ook app-versies van (Android, iOS, andere) en het werkt net zo handig op een tablet als op een gewone pc.
  • Je hebt ook complexere tools zoals Jira, voor organisaties die al verder staan ... Het evolueert sowieso, softwarematig, maar ook wat je als team aankunt. Maar niet elke project- of samenwerkingssoftware is geschikt; bv. Podio heeft de methodiek niet ingebakken.
  • Wat ook heel leuk is aan sprints, is dat je aan planning poker moet doen. Eerder dan taken te begroten in werkuren, moet je er punten aan geven: 0,5 / 1 / 2 / 3 / 5 / 8 /13 / 20 / 40 of 100 met name - zo'n beetje volgens de Rij van Fibonacci. Dat verloopt veel intuïtiever. Eerst maakt ieder voor zich een inschatting, en nadien pas komen alle kaarten op tafel, wat dan vanzelf tot discussies leidt als "zo véél, wat verstà jij er dan onder". Meestal moeten enkel de teamleden met de hoogste en de laagste score hun redenering uitleggen, en daarna kun je al gaan herscoren à la "we zullen die 13 op 8 zetten". Zulke dingen maken het samenwerken leuk, al moet je wel gedisciplineerd blijven wat betreft kort maar krachtig vergaderen. Staand vergaderen is daarvoor het meest geschikt.
  • Na verloop van tijd leer je als team bv. "wij kunnen veertig punten per week aan". Als je dan naar je totale planning kijkt, ga je die ook veel realistischer kunnen herberekenen, en krijg je een duidelijke horizon in de tijd.
  • Je kunt ook veel efficiënter gaan plannen tussen teams of in een periode. Bv. terwijl een deelteam met een sprint bezig is, zijn de collega's van de redactie weer even vrij om met hun reguliere publicatie bezig te zijn, waarna ze verderop in het project weer inspringen met hun specifieke talent voor een andere sprint. Zo creeër je synergie eerder dan dat je het ene team op het andere laat wachten. Je leert elkaar beter kennen en kunt organischer op elkaar inhaken. En een onverwacht voordeel is misschien ook dat je sneller van elkaar doorkrijgt wanneer iets niét gaat lukken: beter fail fast dan een miskraam na negen maanden.

Aanvullend aanbevolen:

Bent ù al aan het scrummen? Kent u praktijkvoorbeelden? Deel ze met ons a.u.b. - via de reacties hieronder, of mail ons met het oog op een vervolgartikel. (Om te reageren klikt u op de titel van dit artikel en ga naar het reactieveld onderaan.)


Update: Godfried Knipscheer schreef ondertussen een samenvattend artikel met als titel"Agile projectmethode voor communicatieprojecten" (pdf van 350 kB).

Op 2015-09-08 verscheen "Scrum bij andere projecten dan ICT? Hoe werkt dat? Scrum-ervaringen bij Pluryn" van auteur, socioloog, managementconsultant, emeritus hoogleraar én redacteur van ManagementSite Willem Mastenbroek.

En op Managementsite staan ook enkele boeiende artikels, bv.


Maandag 28 juli

Hoe begin je aan een "mobile first" strategie?

Radicaal digitaal zegt het regeerakkoord van de nieuwe Vlaamse Regering (op blz. 11/167 van de gedrukte versie dan wel p. 40/197 van de pdf van 1,5 MB). Anno nù wil dat zeggen: mobile first (maar daarom nog niet mobile native). Zie ook Maarten Reijgersberg in het online trendrapport van Wijs"In 2014 moet content toch echt wel geschikt zijn voor mobile. Maar er is nog een lange weg te gaan. Er is een verschuiving van techniek naar inhoud; dus niet alleen platformen technisch geschikt maken om op mobile te kunnen werken, maar daadwerkelijk met andere content komen op bijvoorbeeld mobiele websites. De enige juiste weg voor apps en websites is ‘mobile first‘. Dat gaat niet zo snel als marketeers zouden willen."

Hoe begin je eraan? Eerst en vooral door na te denken over de strategische aanpak. Dado Van Peteghem beschrijft zes stappen in het hoofsdtuk "Mobile strategies" (blz. 12-15) van-de "IAB-focus on mobile" whitepaper van het Interactive Advertising Bureau (IAB) Belgium (2013-01, pdf van 4,9 MB). In vrije vertaling samengevat:

  1. Leer de toestellen en de verschillende operating systems kennen. Experimenteer ermee. Ondervind zelf waar en wanneer gebruikers geneigd zijn naar hun mobiel toestel te grijpen. [Leer welke apps goed werken en welke niet, en denk na over waarom dat zo is. Leg zelf de weg af van je "klanten" en bouw zo je eigen ervaring en user stories op.]
  2. Kijk naar de cijfers: in welke mate wordt uw site mobiel bekeken, wat is de marktpenetratie van welke toestellen, en zo voort. [46% van de Belgen bezit ondertussen een smartphone en 38% een tabletcomputer, en er zijn stevige aankoopintenties bij wie er nog geen heeft, volgens deze studie van 2MV Data Consulting uit februari 2014. In andere landen heeft het mobiel gebruik dat op de "vaste" computer allang voorbijgestoken.]
  3. Ontwikkel een visie (wat betekent mobile voor uw dienstverlening) en een missie (hoe ga je ernaar handelen). Formuleer doelstellingen, doelgroepen en mogelijke acties. Wie een app heeft, heeft daarom nog geen strategie! [Meer nog: "85% van de twee miljoen apps in de stores an Apple (iOS), Google (Android) en Microsoft (Windows Phone) wordt gewoon genegeerd" schrijft Boris Jancen in Media Marketing #5 d.d. 2014-06, blz. 46.]
  4. Zorg ervoor dat je basis in orde is. Maak uw content en platformen mobielvriendelijk. Bouw nieuwe platformen meteen "mobile first" en denk pas later aan meer spectaculaire toepassingen.
  5. Schaats waar de puck is. Maak enkel dingen die relevant zijn voor uw klanten of stakeholders. Pak je aanwezigheid in de mobiele wereld niet aan zoals die op je andere kanalen maar vertrek vanuit hun beleving.
  6. Neem de sociale (media) beleving mee aan boord. Die smartphones worden voor veel meer gebruikt dan voor telefoneren of sms-en, en die tablets voor meer dan mailen of sites raadplegen. [Mensen spelen en leren en leven en connecten ermee - zelfs dermate intens dat er sprake kan zijn van nomofobie. Zie trouwens ook het SoLoMo of SoLoMoCo hoofdstuk op blz. 25-27 van de IAB-paper, die verder bv. het verband met e-commerce en mobiel betalen behandelt.]

Hoe ga je dan concreet aan de slag qua "sites for mobile" bouwen, met alle bijhorende UX en prototyping? Daarover een volgende keer meer, in een gastpost over responsief webdesign. In afwachting wilt u misschien al 's een blik werpen op:

Uitsmijter: de immer interessante Gerry McGovern over een nieuw tijdperk van controle loslaten op het web want "print is view, web is do" en "What keeps us coming back to the Web? Doability." Dat geldt bij uitstek voor "mobile". Bijgevolg: werken aan meer doezones op je site, en minder dode zones.


Update: Kortomworkshop mobile first in Gent op 2014-09-25, en ik heb ook een aantal links toegevoegd hierboven. (Lees dat hoofdstuk fabels en feiten zeker 's!)


Maandag 19 mei

Merkcoherente perskamers: waarom & hoe begin je eraan? (intro)

Beschrijving van de werking van de merkcohernte perskamer ("brand newsroom" is accurater dan "online perskamer"). Rechtsonder op de illustratie moet ook nog "SEO" staan.

Online perskamers (Nederlands jargon voor brand newsrooms) zijn in - misschien wel in de eerste plaats omdat ze de spil kunnen vormen van alle communicatie-inspanningen, en zo ook model staan voor een nieuwe, geïntegreerde manier van werken. Zie ook onze eerdere blogpost over #inthemoment De kunst van het campagnevoeren in real-time of ToeComSt-strategie 3.2 hier.

Maar hoe ga je er concreet mee aan de slag? En waarom begin je er precies aan? En kunnen we "brand newsroom" niet beter vertalen als "merkcoherente perskamer", want online is belangrijk maar niet het enige?

We harkten voor u een aantal artikels bij elkaar, en vatten de belangrijkste argumenten en aanbevelingen samen in één handige longread ;-)

U vindt het volledige artikel "Merkcoherente perskamers: waarom & hoe begin je eraan?" hier.


Maandag 12 mei

Standaardwerk: In duidelijk Nederlands

Kaft van de 3e editie van In Duidelijk Nederlands (Taaltelefoon 2012)

Tussen alle theorie over online perskamers door even aandacht voor een klassieker in ons vak: In Duidelijk Nederlands. Spreken en schrijven voor iedereen. 3e druk. (Brussel: Taaltelefoon.be 2012). De recentste editie kan als pdf (2 MB) worden gedownload via deze pagina op de site van onze collega's van de Taaltelefoon, of online worden geraadpleegd (de titels van de hoofdstukken staan horizontaal klikbaar boven de broodkruimel).

Of het nu gaat over schrijven voor het web of voor ouderwets drukwerk, correcte taal is voor elke ambtenaar 'n must. Maar belangrijker nog is vooraf goed nadenken wat u met uw tekst wilt bereiken, voor wie die is bedoeld, hoe die het best wordt opgebouwd afhankelijk van het kanaal waarin die in omloop wordt gebracht, en zo voort. Pas aan het einde van de publicatie komen specifieke taaltips in beeld, en behalve de typische aanbevelingen over woordenschat en grammatica is er ook specifieke aandacht voor brieven, e-mails, telefoongesprekken en verzorgde uitspraak.


Maandag 14 oktober

Sociale marketing voor mensen in armoede / het 7E-model

Detail van het draaiboek op www.communicerenmetarmen.be

17 oktober: datum van de jaarlijkse werelddag van verzet tegen armoede. U zult er aan worden herinnerd in het nieuws, doordat u witte lakens uit gebouwen ziet hangen, of op een andere manier.

Wij brengen graag even drie zaken onder uw aandacht:

  1. het vormingsaanbod van het (Vlaams) Netwerk Tegen Armoede en dat van zijn partners. Zo komt u te weten wat leven in armoede precies inhoudt.
  2. ons eigen draaiboek In vijf stappen communiceren met mensen in armoede. Daarover berichtten we hier eerder al, toen we www.communicerenmetarmen.be lanceerden op 16 februari 2012.
  3. de vijf momenten om mensen in armoede te betrekken bij uw project in wording - bv. via het Netwerk Tegen Armoede. Doe het tijdig !

Maar bovenal willen we u nog even herinneren aan de 7E-methode als eenvoudig, hands on werkkader voor een efficiënte socialemarketingaanpak van uw communicatieproject - of u nu worstelt met armoede als segmentatiecriterium of met andere uitdagingen. De 7E-methode werd uitgewerkt door Fran Bambust en haar toenmalige collega's - zie ook het zeer leesbare artikel "Een tekenraster voor wereldverbeteraars" in het boek "Designing change - social marketing voor duurzaamheidstransities" (ed. Chris Aertsen et al., Brussel: Change Designers 2009, ISBN 9789490452001).

De zeven E's zijn de beginletters van zeven Engelstalige woorden - u vindt ze in deze illustratie in een kring opgesomd:

Inverted 7E model van Change Designers

Ze staan voor zeven hefbomen die je kunt gebruiken om mensen over die typische drempels heen te tillen die in de weg staan van 'het gewenste gedrag' waar je met je project op aanstuurt. "Slaag je erin om alle hefbomen in te schakelen in een communicatieactie, dan vergroot je de succeskansen van je communicatieactie sterk" schreef Annick Vanhove in dit artikel van ons draaiboek. Ze werkte er de volgende tabel met drempels, treden en sleutels in uit:

Schema 7 treden drempels sleutels uit Communicerenmetarmen.be 

Meer informatie: www.communicerenmetarmen.be/over-dit-project


Update: zie ondertussen ook:


Vrijdag 12 april

"Build services so good that people prefer to use them"

Keep calm and use gov.uk's manual

"From April 2014, all new and redesigned digital government services will need to be so good that people prefer to use them." Ja,  het Government Digital Service team van de Britse overheid heeft de lat hoog gelegd met de digital by default service standard, een van de speerpunten van de Government Digital Strategy van het Verenigd Koninkrijk.

Services not sites, daar komt de mentale switch op neer. Maar hoe vervolgens aan de slag? Om de hierboven aangehaalde standaard te bereiken, lanceerde GOV.UK medio maart 2013 een stevige service manual met daarin een hele reeks op onderwerp gerangschikte gidsen - opgelijst via https://www.gov.uk/service-manual/browse en ook nuttig in ons taalgebied.

Het Britse handboek gidst z'n gebruikers mooi door de vier (vertrouwde) projectfases (onderzoek / prototype / bètaversie / live) aan de hand van hoofdstukken die beschrijven wat de doelstelling is en wat de output moet zijn, hoe lang de fase doorgaans duurt, welke stappen en welke expertise er bij komt kijken en welke subgidsen er kunnen worden gebruikt voor design & content, het schrijven van de software, en zo voort.

Opvallende gidsen zijn bijvoorbeeld die over:

Onderaan elke gids wordt verwezen naar verdere lectuur over het onderwerp. Ook essential reading zijn deze tien basisprincipes (o.a. build digital services not websites en be consistent not pluriform) compleet met voorbeelden, en deze lijst van zesentwintig stappen die moeten worden gezet voor een dienst live mag gaan. Belangrijke inzichten die je daar vindt zijn onder andere:

  • werk met een multidisciplinair team (2)
  • bouw iets dat zo eenvoudig en intuïtief functioneert dat uw klanten het van de eerste keer met succes kunnen gebruiken zonder dat ze hulp nodig hebben (9) 
  • voorzie gepaste ondersteuning op maat van de mensen die die werkelijk nodig hebben (10)
  • plan hoe je de bestaande alternatieven gaat uitfaseren (11)
  • stel alle nieuw ontwikkelde source code open voor hergebruik, met de gepaste licenties (15)
  • zorg ervoor dat de dienstverlening dagelijks kan worden aangepast aan zowel de feedback van gebruikers als performantiegegevens en andere analytics (18+19).

Over punt 7 werk met benchmarks en indicatoren vertelden we hier op 2013-04-04 meer. [Terzijde: de illustratie bij deze post hebben we gemaakt met deze fijne silliness generator: www.keepcalm-o-matic.co.uk ... Meer over de originele poster en hoe die een meme werd via http://en.wikipedia.org/wiki/Keep_Calm_and_Carry_On ...]

Update #1: ondertussen (april 2013) heeft GOV.UK de Design Museum Design of the Year Award 2013 gewonnen in de category digital. Zie ook ons bericht van 2013-01-29.

Update #2: GOV.UK ontwierp ook een Needotron, en wij publiceerden een post over agile werken in de praktijk.

Update #3: ook in de VS werd een geweldige gids uitgewerkt, het US Digital Services Playbook. En hier vindt u de Amerikaanse usability guidelines. Down under, dan weer, vonden we deze Australische richtlijnen. In Nederland zijn er zowel verplichte als aanbevolen richtlijnen van de Rijksoverheid, en daar vinden we ook het kennisnetwerk Gebruiker Centraal.

Update #4: bij de Vlaamse overheid werd ondertussen dit overzicht tot stand gebracht door de collega's bezig met Wetsmatiging en Vereenvoudiging: www.bestuurszaken.be/instrumenten-nuttige-links ! Ook interessant in dit verband: de 16 technieken die Matt Lavoie tipt in verband met gebruikersonderzoek & design research. (2015-06-22).

We hebben de reactiemogelijkheid onder dit artikel ondertussen gesloten wegens te veel spamreacties.


  

Ga naar eerdere blogitems

Pagina afdrukken Tip een collega over deze pagina